SURA YA 1
Hotuba ya Musa.
1 Haya ndiyo maneno ambayo Musa aliwaambia Israeli wote ng'ambo ya Yordani katika jangwa, katika Araba kuelekea Bahari ya Shamu, kati ya Parani, na Tofeli, na Labani, na Haserothi, na Dizahabu.
2 (Kuna safari ya siku kumi na moja kutoka Horebu kwa njia ya mlima Seiri mpaka Kadesh-barnea.)
3 Ikawa katika mwaka wa arobaini, mwezi wa kumi na moja, siku ya kwanza ya mwezi, Musa akawaambia wana wa Israeli sawasawa na hayo yote Bwana aliyomwamuru kwao;
4 Baada ya kuwaua Sihoni mfalme wa Waamori, aliyekaa Heshboni, na Ogu mfalme wa Bashani, aliyekaa Astarothi katika Edrei;
5 ng'ambo ya Yordani, katika nchi ya Moabu, Musa alianza kutangaza sheria hii, akisema,
6 Bwana, Mungu wetu, alinena nasi huko Horebu, akasema, Mmekaa vyatosha katika mlima huu;
7 Geukeni, msafiri, mwende mlima wa Waamori, na mahali pote karibu nao, katika nchi tambarare, na katika vilima, na katika nchi tambarare, na katika nchi ya tambarare, na katika nchi ya kusini, na kando ya bahari, hata nchi ya Wakanaani, na Lebanoni, mpaka mto mkubwa, mto Frati.
8 Tazama, nimewawekea nchi mbele yenu; ingia mkaimiliki nchi Bwana aliyowaapia baba zenu, Ibrahimu, na Isaka, na Yakobo, kwamba atawapa wao na uzao wao baada yao.
9 Nami nilizungumza nanyi wakati huo, nikisema, Siwezi kuwachukua ninyi peke yangu;
10 Bwana, Mungu wenu, amewafanya kuwa wengi, na tazama, mmekuwa kama nyota za mbinguni kwa wingi leo.
11 (Bwana, Mungu wa baba zenu, na awafanye ninyi mara elfu zaidi ya mlivyo, na kuwabariki, kama alivyowaahidi!)
12 Mimi peke yangu nawezaje kubeba taabu zenu, na mzigo wenu, na ugomvi wenu?
13 Jichagulieni watu wenye hekima, na ufahamu, na wanaojulikana katika kabila zenu, nami nitawafanya wawe watawala juu yenu.
14 Nanyi mkanijibu, mkasema, Neno hili ulilosema ni jema tufanye.
15 Basi nikawatwaa wakuu wa kabila zenu, watu wenye hekima, waliojulikana, nikawafanya wawe vichwa juu yenu, maakida wa maelfu, na maakida wa mamia, na maakida wa hamsini, na maakida wa kumi, na maakida katika kabila zenu.
16 Nikawaagiza waamuzi wenu wakati ule, nikasema, Sikizeni kesi kati ya ndugu zenu, mkahukumu kwa haki kati ya kila mtu na ndugu yake, na mgeni aliye pamoja naye.
17 Msipendelea watu katika hukumu; bali mtawasikia wadogo kwa wakubwa; msiogope uso wa mtu; kwa maana hukumu ni ya Mungu; na neno lililo ngumu kwenu, mniletee mimi, nami nitalisikia.
18 Nami nikawaamuru ninyi wakati huo mambo yote mtakayofanya.
19 Tukasafiri kutoka Horebu, tukapita kati ya bara ile kubwa na ya kutisha, mliyoiona kwa njia ya mlima wa Waamori, kama Bwana, Mungu wetu, alivyotuamuru; tukafika Kadesh-barnea.
20 Kisha nikawaambia, Mmefika kwenye mlima wa Waamori, ambao Bwana, Mungu wetu, anatupa sisi.
21 Tazama, Bwana, Mungu wako, ameiweka nchi mbele yako; panda na kuimiliki, kama Bwana, Mungu wa baba zako, alivyokuambia; msiogope wala msifadhaike.
22 Nanyi mkakaribia kwangu kila mmoja wenu, mkasema, Tutatuma watu watutangulie, watupeleleze nchi, na kutuletea habari za njia itupasayo kuiendea, na miji tutakayoingia.
23 Neno hilo likanipendeza sana; nikatwaa watu kumi na wawili kwenu, mmoja wa kabila;
24 Wakageuka, wakapanda mlimani, wakafika kwenye bonde la Eskoli, wakalipeleleza.
25 Wakatwaa baadhi ya matunda ya nchi hiyo mikononi mwao, wakatuletea, wakatuletea neno tena, wakasema, Nchi hii anayotupa Bwana, Mungu wetu, ni nzuri.
26 Lakini hamkukubali kwenda, bali mliasi amri ya Bwana, Mungu wenu;
27 Nanyi mkanung’unika hemani mwenu, mkasema, Kwa sababu Bwana alituchukia, ndiye aliyetutoa katika nchi ya Misri, ili atutie katika mikono ya Waamori, ili kutuangamiza.
28 Tupande wapi? ndugu zetu wametuvunja moyo, wakisema, Watu hawa ni wakubwa na warefu kuliko sisi; miji hiyo ni mikubwa, yenye kuta hata mbinguni; na zaidi ya hayo tumewaona wana wa Waanaki huko.
29 Ndipo nikawaambia, Msiogope, wala msiwaogope.
30 Bwana, Mungu wenu, atakayewatangulia, ndiye atakayewapigania, sawasawa na yote aliyowatendea huko Misri mbele ya macho yenu;
31 na huko jangwani, mlipoona jinsi Bwana, Mungu wenu, alivyowachukua ninyi, kama vile mtu amzaavyo mwanawe, katika njia yote mliyoiendea, hata mlipofika mahali hapa.
32 Lakini katika jambo hili hamkumwamini Bwana, Mungu wenu,
33 ambaye aliwatangulia katika njia, ili kuwatafutia mahali pa kusimamisha hema zenu, kwa moto wakati wa usiku, ili kuwaonyesha njia mtakayoiendea, na kwa wingu mchana.
34 Bwana akasikia sauti ya maneno yenu, akakasirika, akaapa, akisema,
35 Hakika hakuna hata mmoja wa watu hawa wa kizazi hiki kiovu hataiona nchi ile nzuri, niliyoapa kuwapa baba zenu;
36 isipokuwa Kalebu mwana wa Yefune; ataiona, nami nitampa yeye na watoto wake nchi hiyo aliyoikanyaga, kwa sababu amemfuata Bwana kwa utimilifu.
37 Tena Bwana alinikasirikia kwa ajili yenu, akasema, Wewe nawe hutaingia huko.
38 Lakini Yoshua, mwana wa Nuni, asimamaye mbele yako, ndiye atakayeingia huko; kumtia moyo; kwa kuwa ndiye atakayewarithisha Israeli.
39 Tena watoto wenu, mliosema watakuwa mateka, na watoto wenu, ambao siku hiyo hawakujua mema na mabaya, wao wataingia huko, nami nitawapa hao, nao wataimiliki.
40 Lakini ninyi, geukeni, mfunge safari kwenda nyikani kwa njia ya Bahari ya Shamu.
41 Ndipo mkajibu na kuniambia, Tumemtenda Bwana dhambi, tutakwea na kupigana, sawasawa na yote aliyotuamuru Bwana, Mungu wetu. Nanyi mlipokwisha kuvaa kila mtu silaha zake za vita, mkawa tayari kupanda mlimani.
42 Bwana akaniambia, Waambie, Msipande, wala msipigane; kwa maana mimi si kati yenu; msije mkapigwa mbele ya adui zenu.
43 Ndivyo nilivyosema nanyi; nanyi hamkutaka kusikia, bali mliasi amri ya Bwana, mkapaa mlimani kwa kujikinai.
44 Waamori waliokaa katika mlima huo wakatoka juu yenu, na kuwafukuza, kama wafanyavyo nyuki, na kuwaangamiza katika Seiri mpaka Horma.
45 Nanyi mkarudi na kulia mbele za Bwana; lakini Bwana hakuisikiliza sauti yenu, wala hakusikiliza.
46 Basi mlikaa Kadeshi siku nyingi, sawasawa na zile siku mlizokaa huko.
SURA YA 2
Hotuba ya Musa iliendelea.
1 Kisha tukageuka, tukasafiri kwenda nyikani kwa njia ya Bahari ya Shamu, kama Bwana alivyoniambia; tukauzunguka mlima Seiri siku nyingi.
2 Na Bwana akanena nami, akisema,
3 Mmeuzunguka mlima huu muda wa kutosha; geuza wewe upande wa kaskazini.
4 Nawe uwaamuru hao watu, na kusema, Mtapita kati ya mpaka wa ndugu zenu, wana wa Esau, wakaao Seiri; nao watakuogopa; Basi jihadharini nafsi zenu;
5 Usiingiliane nao; kwa maana sitawapa sehemu ya nchi yao, hata upana wa mguu; kwa sababu nimempa Esau mlima wa Seiri kuwa milki yake.
6 Mtanunua chakula kwao kwa fedha, mpate kula; nanyi mtanunua maji kwao kwa fedha, mpate kunywa.
7 Kwani Bwana, Mungu wako, amekubariki katika kazi zote za mkono wako; ajua kutembea kwako katika jangwa hili kubwa; miaka arobaini hii Bwana, Mungu wako, amekuwa pamoja nawe; hukupungukiwa na kitu.
8 Kisha tukapita kutoka kwa ndugu zetu wana wa Esau, waliokaa Seiri, kupitia njia ya Araba kutoka Elathi, na kutoka Esion-geberi, tukageuka na kupita njia ya nyika ya Moabu.
9 Naye Bwana akaniambia, Usiwasumbue Wamoabu, wala usipigane nao; kwa maana sitakupa katika nchi yao uimiliki; kwa sababu Ari nimewapa wana wa Lutu kuwa milki yao.
10 Waemi walikaa humo zamani, watu wakubwa, wengi, warefu kama Waanaki;
11 ambao nao walihesabiwa kuwa Warefai, kama Waanaki; lakini Wamoabu wanawaita Emimu.
12 Wahori nao walikaa Seiri hapo kwanza; lakini wana wa Esau wakawafuatia, walipowaangamiza mbele yao, na kukaa badala yao; kama Israeli walivyoifanya nchi ya milki yake, ambayo Bwana aliwapa.
13 Nilisema, inukeni sasa, mvuke kijito cha Zeredi. Tukavuka kijito cha Zeredi.
14 Na muda tuliosafiri kutoka Kadesh-barnea hata tukavuka kijito cha Seredi, ni miaka thelathini na minane; hata kizazi chote cha watu wa vita kikaangamizwa kutoka kati ya jeshi, kama Bwana alivyowaapia.
15 Kwa maana hakika mkono wa Bwana ulikuwa juu yao, ili kuwaangamiza kutoka kati ya jeshi, hata walipokwisha.
16 Basi ikawa, watu wote wa vita walipokwisha kuangamizwa na kufa miongoni mwa watu;
17 Bwana aliniambia, akisema,
18 Utavuka kupitia Ari, mpaka wa Moabu, hivi leo;
19 Na utakapokaribia kuwakabili wana wa Amoni, usiwasumbue, wala usiwasumbue; kwa maana sitakupa katika nchi ya wana wa Amoni kuwa milki yo yote; kwa sababu nimewapa wana wa Lutu kuwa milki yao.
20 (Hiyo nayo ilihesabiwa kuwa nchi ya Warefai; Warefai walikaa humo zamani za kale; na Waamoni wakawaita Wazamzumimu;
21 watu wakubwa, wengi, warefu kama Waanaki; lakini Bwana akawaangamiza mbele yao; nao wakawafuatia, na kukaa badala yao;
22 kama alivyowafanyia wana wa Esau waliokaa Seiri, hapo alipowaangamiza Wahori mbele yao; na wakawafuatia, na kukaa badala yao hata leo;
23 Na Waavi waliokaa Hazerimu mpaka Aza, Wakaftori, waliotoka Kaftori, waliwaangamiza na kukaa badala yao.
24 Ondokeni, mshike safari yenu, mvuke mto wa Arnoni; tazama, nimemtia mkononi mwako Sihoni Mwamori, mfalme wa Heshboni, na nchi yake; anza kuimiliki, na kushindana naye katika vita.
25 Siku hii ya leo nitaanza kutia utisho wako na hofu yako juu ya mataifa yaliyo chini ya mbingu yote, ambao watasikia habari zako, na kutetemeka, na kufadhaika kwa ajili yako.
26 Kisha nikatuma wajumbe kutoka katika nyika ya Kedemothi kwa Sihoni mfalme wa Heshboni wakiwa na maneno ya amani, nikisema,
27 Nipe ruhusa nipite katika nchi yako; Nitakwenda kwa njia kuu, sitageuka kwenda mkono wa kuume wala wa kushoto.
28 Nawe utaniuzia nyama kwa fedha, nipate kula; unipe maji kwa fedha, ninywe; ila nitapita kwa miguu yangu;
29 (kama walivyonifanyia wana wa Esau wakaao Seiri, na Wamoabu wakaao Ari;) hata nitakapovuka Yordani na kuingia katika nchi anayotupa Bwana, Mungu wetu.
30 Lakini Sihoni mfalme wa Heshboni hakuturuhusu tupite karibu naye; kwa kuwa aliifanya roho yake kuwa ngumu, na kuufanya moyo wake kuwa mkaidi, ili Bwana, Mungu wako, apate kumtia mkononi mwako, kama alivyofanya leo.
31 Naye Bwana akaniambia, Tazama, nimeanza kumtoa Sihoni na nchi yake mbele yako; anza kuimiliki, ili urithi nchi yake.
32 Ndipo Sihoni akatutokea, yeye na watu wake wote, kupigana huko Yahasa.
33 Naye Bwana, Mungu wetu, akamtia mbele yetu; tukampiga yeye na wanawe na watu wake wote.
34 Tukateka miji yake yote wakati huo, tukaangamiza kabisa wanaume, na wanawake, na watoto wa kila mji, hatukuacha hata mmoja;
35 Ni wanyama tu tuliowateka kuwa mawindo yetu, na nyara za miji tuliyoteka.
36 Toka Aroeri, iliyo ukingoni mwa bonde la Arnoni, na toka mji ulio karibu na Mto, hata Gileadi, hapakuwa na mji mmoja uliotushinda; Bwana, Mungu wetu, alitupa yote;
37 Lakini hukufika nchi ya wana wa Amoni tu, wala mahali po pote pa mto Yaboki, wala miji ya milimani, wala mahali po pote Bwana, Mungu wetu, alipotukataza.
SURA YA 3
Hotuba ya Musa ilihitimishwa.
1 Kisha tukageuka, tukapanda njia ya kwenda Bashani; naye Ogu mfalme wa Bashani akatokea kupigana nasi, yeye na watu wake wote huko Edrei.
2 Bwana akaniambia, Usimwogope; kwa maana nitamtia mkononi mwako, yeye na watu wake wote, na nchi yake; nawe utamtenda kama ulivyomtenda Sihoni mfalme wa Waamori, aliyekaa Heshboni.
3 Basi Bwana, Mungu wetu, akatia mikononi mwetu na Ogu, mfalme wa Bashani, na watu wake wote; tukampiga hata asimsalie mtu ye yote.
4 Tukatwaa miji yake yote wakati huo, hapakuwa na mji hata mmoja ambao hatukuutwaa kwao, miji sitini, nchi yote ya Argobu, ufalme wa Ogu katika Bashani.
5 Miji hiyo yote ilikuwa na maboma yenye kuta ndefu, na malango, na makomeo; kando ya miji isiyo na kuta, wengi sana.
6 Tukawaangamiza kabisa, kama tulivyomfanyia Sihoni, mfalme wa Heshboni, na kuwaangamiza kabisa wanaume, na wanawake, na watoto wa kila mji.
7 Lakini wanyama wote wa mifugo, na nyara za miji, tulijitwalia wenyewe.
8 Wakati huo tulitwaa kutoka mikononi mwa hao wafalme wawili wa Waamori, nchi iliyokuwa ng’ambo ya Yordani, toka mto wa Arnoni mpaka mlima Hermoni;
9 (Hermoni Wasidoni wanauita Sirioni, na Waamori wanauita Sheniri;)
10 miji yote ya Araba, na Gileadi yote, na Bashani yote, mpaka Saleka na Edrei, miji ya ufalme wa Ogu katika Bashani.
11 Kwa maana ni Ogu peke yake mfalme wa Bashani aliyesalia katika mabaki ya Warefai; tazama, kitanda chake kilikuwa kitanda cha chuma; Si huko Raba ya wana wa Amoni? urefu wake ulikuwa dhiraa kenda, na upana wake dhiraa nne, kwa dhiraa ya mwanadamu.
12 Na nchi hii tuliyoimiliki wakati huo, kutoka Aroeri, iliyo karibu na bonde la Arnoni, na nusu ya mlima wa Gileadi, na miji yake, niliwapa Wareubeni na Wagadi.
13 Na sehemu iliyosalia ya Gileadi, na Bashani yote, ufalme wa Ogu, niliwapa nusu ya kabila ya Manase; eneo lote la Argobu, pamoja na Bashani yote, ambayo iliitwa nchi ya Warefai.
14 Yairi mwana wa Manase alitwaa nchi yote ya Argobu mpaka mpaka wa Geshuri na Maakathi; akaziita kwa jina lake mwenyewe, Bashan-havoth-yairi, hata leo.
15 Nami nikampa Makiri Gileadi.
16 Na Wareubeni na Wagadi nikawapa toka Gileadi mpaka bonde la Arnoni, nusu ya bonde, na mpaka mpaka mto wa Yaboki, ndio mpaka wa wana wa Amoni;
17 Na nchi tambarare, na Yordani, na mpaka wake, toka Kinerethi mpaka bahari ya Araba, yaani, Bahari ya Chumvi, chini ya Ashdoth-pisga kuelekea mashariki.
18 Nikawaamuru wakati huo, nikasema, Bwana, Mungu wenu, amewapa ninyi nchi hii kuimiliki; mtavuka mmevaa silaha mbele ya ndugu zenu, wana wa Israeli, wote walio tayari kwa vita.
19 Lakini wake zenu, na watoto wenu, na ng'ombe wenu, (maana najua ya kuwa mna mifugo mingi), watabaki katika miji yenu niliyowapa;
20 hata Bwana atakapowapa ndugu zenu raha, kama ninyi, na hata wao nao wataimiliki nchi ambayo Bwana, Mungu wenu, amewapa ng'ambo ya Yordani; ndipo mtarudi kila mtu katika milki yake niliyowapa.
21 Nami nikamwamuru Yoshua wakati huo, nikasema, Macho yako yameona yote Bwana, Mungu wenu, aliyowatenda wafalme hawa wawili; ndivyo Bwana atakavyozitenda falme zote huko uendako.
22 Msiwaogope; kwa kuwa Bwana, Mungu wenu, ndiye atakayewapigania.
23 Nami nikamsihi Bwana wakati huo, nikisema,
24 Ee Bwana Mungu, umeanza kumwonyesha mtumishi wako ukuu wako, na mkono wenye nguvu; kwani kuna Mungu gani mbinguni au duniani awezaye kufanya sawasawa na kazi zako na kwa kadiri ya nguvu zako?
25 Tafadhali, niruhusu nivuke, nikaione nchi nzuri iliyo ng’ambo ya Yordani, ule mlima mzuri, na Lebanoni.
26 Lakini Bwana alinikasirikia kwa ajili yenu, asinisikie; na Bwana akaniambia, Na ikutoshe; usiseme nami tena juu ya jambo hili.
27 Panda juu ya kilele cha Pisga, ukainue macho yako kuelekea magharibi, na kaskazini, na kusini, na mashariki, uitazame kwa macho yako; kwa maana hutavuka mto huu wa Yordani.
28 Lakini mwagize Yoshua, umtie moyo, na kumtia nguvu; kwa maana yeye atavuka mbele ya watu hawa, naye atawarithisha nchi utakayoiona.
29 Basi tukakaa katika bonde mbele ya Beth-peori.
SURA YA 4
Ushauri wa utii - Musa aliweka miji mitatu ya makimbilio ng'ambo ya Yordani.
1 Basi sasa, Ee Israeli, zisikilizeni amri na hukumu ninazowafundisha, ili kuzifanya, mpate kuishi, na kuingia na kuimiliki nchi awapayo Bwana, Mungu wa baba zenu.
2 Msiliongeze neno niwaamurulo, wala msipunguze neno lo lote, mpate kuzishika amri za Bwana, Mungu wenu, ninazowaamuru.
3 Macho yenu yameona aliyoyafanya Bwana kwa ajili ya Baal-peori; kwa kuwa watu wote waliomfuata Baal-peori, Bwana, Mungu wako, amewaangamiza kutoka kati yenu.
4 Lakini ninyi mlioshikamana na Bwana, Mungu wenu, mko hai kila mmoja wenu leo.
5 Tazama, nimewafundisha amri na hukumu, kama vile Bwana, Mungu wangu, alivyoniamuru, ili mfanye hivyo katika nchi mnayoingia kuimiliki.
6 Zishikeni basi na kuzifanya; maana hii ndiyo hekima yenu na akili zenu, machoni pa mataifa watakaozisikia amri hizi zote, na kusema, Hakika taifa hili kubwa ni watu wenye hekima na akili.
7 Kwani ni taifa gani lililo kuu, ambalo Mungu yuko karibu nao, kama Bwana, Mungu wetu, alivyo katika kila jambo tunalomwita?
8 Tena ni taifa gani lililo kuu, lililo na sheria na hukumu za haki kama sheria hii yote, ninayoweka mbele yenu leo?
9 Lakini, jihadhari nafsi yako, ukailinde roho yako kwa bidii, usije ukayasahau mambo uliyoyaona kwa macho yako, yakaondoka moyoni mwako siku zote za maisha yako; bali uwafundishe wanao, na wana wa wanao.
10 Hasa siku ile uliyosimama mbele za Bwana, Mungu wako, huko Horebu, Bwana aliponiambia, Nikusanyie watu hawa pamoja, nami nitawafanya wasikie maneno yangu, wapate kujifunza kunicha mimi siku zote watakazoishi juu ya nchi, na kuwafundisha watoto wao.
11 Mkakaribia na kusimama chini ya mlima; na mlima ukawaka moto hata katikati ya mbingu, pamoja na giza, mawingu na giza nene.
12 Naye Bwana akasema nanyi kutoka kati ya moto; mlisikia sauti ya maneno, lakini hamkuona mfano; mlisikia sauti tu.
13 Naye akawatangazia agano lake, alilowaamuru kulitenda, yaani, amri kumi; akaziandika juu ya mbao mbili za mawe.
14 Naye Bwana akaniamuru wakati ule niwafundishe amri na hukumu, mpate kuzitenda katika nchi ile mtakayoivukia kuimiliki.
15 Basi jihadharini nafsi zenu; kwa maana hamkuona mfano wo wote, siku ile Bwana aliyosema nanyi huko Horebu kutoka katikati ya moto;
16 msije mkajiharibu nafsi zenu, mkajifanyia sanamu ya kuchonga, mfano wa sura yo yote, mfano wa mwanamume au mwanamke;
17 Mfano wa mnyama ye yote aliye juu ya nchi, mfano wa ndege ye yote arukaye angani.
18 Mfano wa kiumbe cho chote kitambaacho juu ya nchi, mfano wa samaki ye yote aliye majini chini ya nchi;
19 usije ukainua macho yako kuelekea mbinguni, na wakati unapoliona jua, na mwezi, na nyota, naam, jeshi lote la mbinguni, ukasukumwa kuvisujudia, na kuvitumikia, ambavyo Bwana, Mungu wako, amewagawia mataifa yote chini ya mbingu zote.
20 Lakini Bwana amewatwaa ninyi, na kuwatoa katika tanuru ya chuma, huko Misri, ili kuwa watu wa urithi wake, kama mlivyo leo.
21 Tena Bwana alinikasirikia kwa ajili yenu, akaapa ya kwamba sitavuka Yordani, na kwamba sitaingia katika nchi ile nzuri, awapayo Bwana, Mungu wenu, iwe urithi;
22 Lakini ni lazima nife katika nchi hii, sitavuka Yordani; lakini mtavuka na kuimiliki nchi hiyo nzuri.
23 Jihadharini nafsi zenu, msije mkasahau agano la Bwana, Mungu wenu, alilofanya pamoja nanyi, mkajifanyia sanamu ya kuchonga, au mfano wa kitu cho chote alichokukataza Bwana, Mungu wako.
24 Kwa kuwa Bwana, Mungu wako, ni moto ulao, hata Mungu mwenye wivu.
25 Utakapozaa wana, na wana wa wana, nanyi mkikaa siku nyingi katika nchi, na kujiharibu nafsi zenu, na kujifanyia sanamu ya kuchonga, au mfano wa kitu cho chote, na kufanya maovu machoni pa Bwana, Mungu wenu, hata kumkasirisha;
26 Nazishuhudiza mbingu na nchi juu yenu hivi leo, kwamba mtaangamia upesi kutoka katika nchi ambayo mwaivukia Yordani kuimiliki; hamtazidisha siku zenu juu yake, bali mtaangamizwa kabisa.
27 Naye Bwana atawatawanya ninyi kati ya mataifa, nanyi mtasalia wachache kwa hesabu yenu kati ya mataifa, huko Bwana atakapowapeleka.
28 Na huko mtatumikia miungu, kazi ya mikono ya wanadamu, miti na mawe, isiyoona, wala kusikia, wala kula, wala harufu.
29 Lakini kutoka huko ukimtafuta Bwana, Mungu wako, utamwona, ukimtafuta kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote.
30 Utakapokuwa katika dhiki, na mambo haya yote yatakapokupata, hata siku za mwisho, ukimrudia Bwana, Mungu wako, na kuitii sauti yake;
31 (Kwa kuwa Bwana, Mungu wako, ni Mungu wa rehema;) hatakuacha, wala kukuangamiza, wala hatalisahau agano la baba zako, alilowapa.
32 Kwa maana uliza sasa juu ya siku zilizopita, zilizokuwa kabla yako, tangu siku ambayo Mungu aliumba mwanadamu juu ya dunia, na uulize kutoka upande mmoja wa mbingu hadi mwingine, kwamba kumekuwa na kitu kama hiki kitu kikubwa, au imesikiwa kama hiyo?
33 Je!
34 Au je! Mungu alijaribu kwenda kujitwalia taifa kutoka kati ya taifa lingine, kwa majaribu, kwa ishara, na kwa ajabu, na kwa vita, na kwa mkono wenye nguvu, na kwa mkono ulionyoshwa, na kwa maogoo makuu, sawasawa na hayo yote Bwana, Mungu wenu, aliyowatendea ninyi huko Misri mbele ya macho yenu?
35 Wewe umeonyeshwa, ili upate kujua kwamba Bwana ndiye Mungu; hakuna mwingine ila yeye.
36 Toka mbinguni alikufanya uisikie sauti yake, ili akufundishe; na juu ya nchi alikuonyesha moto wake mkuu; nawe ukasikia maneno yake kutoka katikati ya moto.
37 Na kwa sababu aliwapenda baba zako, kwa hiyo aliwachagua wazao wao baada yao, akakutoa katika macho yake kwa uweza mkuu wa uweza wake;
38 ili kuwafukuza mbele yako mataifa makubwa na yenye nguvu kuliko wewe, ili kukuingiza na kukupa nchi yao iwe urithi, kama hivi leo.
39 Basi ujue leo, ukaweke moyoni mwako, ya kuwa Bwana ndiye Mungu mbinguni juu, na katika nchi chini; hakuna mwingine.
40 Zishike sheria zake, na amri zake, ninazokuamuru leo, ili upate kufanikiwa wewe, na watoto wako baada yako, nawe upate siku nyingi juu ya nchi, akupayo Bwana, Mungu wako, milele.
41 Kisha Musa akatenga miji mitatu ng’ambo ya Yordani upande wa maawio ya jua;
42 ili mwuaji akimbilie huko, ambaye amemwua jirani yake pasipo kukusudia, wala hakumchukia hapo awali; na akikimbilia mmojawapo wa miji hiyo apate kuishi;
43 yaani, Bezeri katika nyika katika nchi tambarare ya Wareubeni; na Ramothi katika Gileadi, wa Wagadi; na Golani katika Bashani, wa Wamanase.
44 Na hii ndiyo torati aliyoiweka Musa mbele ya wana wa Israeli;
45 Haya ndiyo mashahidi, na sheria, na hukumu, ambazo Musa aliwaambia wana wa Israeli walipotoka Misri.
46 ng’ambo ya Yordani, katika bonde lililoelekea Beth-peori, katika nchi ya Sihoni, mfalme wa Waamori, aliyekaa Heshboni, ambaye Musa na wana wa Israeli walimpiga, ulipotoka Misri;
47 Wakaimiliki nchi yake, na nchi ya Ogu mfalme wa Bashani, wafalme wawili wa Waamori, waliokuwa ng'ambo ya Yordani upande wa maawio ya jua;
48 kutoka Aroeri, iliyo ukingoni mwa bonde la Arnoni, mpaka mlima Sayuni, ndio Hermoni;
49 Na nchi tambarare yote ng'ambo ya Yordani upande wa mashariki, mpaka bahari ya Araba, chini ya chemchemi za Pisga.
SURA YA 5
Agano katika Horebu - Amri kumi - Musa anapokea sheria.
1 Musa akawaita Israeli wote, akawaambia, Enyi Israeli, zisikieni amri na hukumu ninenazo masikioni mwenu leo, mpate kujifunza, na kuzishika na kuzifanya.
2 Mwenyezi-Mungu, Mungu wetu, alifanya agano nasi huko Horebu.
3 Bwana hakufanya agano hili na baba zetu, bali na sisi, naam, sisi sote tulio hai hapa leo.
4 Mwenyezi-Mungu alizungumza nanyi ana kwa ana mlimani kutoka katikati ya moto.
5 (Nami nalisimama kati ya Bwana na ninyi wakati huo, ili kuwaonyesha neno la Bwana; kwa maana mliogopa kwa ajili ya ule moto, wala hamkupanda mlimani;)
6 Mimi ndimi Bwana, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, kutoka katika nyumba ya utumwa.
7 Usiwe na miungu mingine ila mimi.
8 Usijifanyie sanamu ya kuchonga, wala mfano wa kitu cho chote kilicho juu mbinguni, wala kilicho chini duniani, wala kilicho majini chini ya dunia;
9 Usivisujudie wala kuvitumikia; kwa kuwa mimi, Bwana, Mungu wako, ni Mungu mwenye wivu, nawapatiliza wana maovu ya baba zao, hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao;
10 Na kuwarehemu maelfu elfu wanipendao na kuzishika amri zangu.
11 Usilitaje bure jina la Bwana, Mungu wako; kwani Bwana hatamhesabia kuwa hana hatia mtu alitajaye jina lake bure.
12 Shika siku ya Sabato uitakase, kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru.
13 Siku sita fanya kazi, utende mambo yako yote;
14 Lakini siku ya saba ni Sabato ya Bwana, Mungu wako; ndani yake usifanye kazi yo yote, wewe, wala mwana wako, wala binti yako, wala mtumwa wako, wala mjakazi wako, wala ng'ombe wako, wala punda wako, wala mnyama wako wo wote, wala mgeni aliye ndani ya malango yako; ili mtumwa wako na mjakazi wako wapate kupumzika kama wewe.
15 Na kumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa katika nchi ya Misri, na ya kuwa Bwana, Mungu wako, alikutoa huko kwa mkono wenye nguvu, na mkono ulionyoshwa; kwa hiyo Bwana, Mungu wako, alikuamuru kushika siku ya sabato.
16 Waheshimu baba yako na mama yako, kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru; siku zako zipate kuwa nyingi, na kufanikiwa katika nchi upewayo na Bwana, Mungu wako.
17 Usiue.
18 Wala usizini.
19 Wala usiibe.
20 Wala usimshuhudie jirani yako uongo.
21 wala usimtamani mke wa jirani yako, wala usitamani nyumba ya jirani yako, wala shamba lake, wala mtumwa wake, wala mjakazi wake, wala ng’ombe wake, wala punda wake, wala cho chote alicho nacho jirani yako.
22 Haya ndiyo maneno ambayo Bwana aliwaambia kusanyiko lenu lote mlimani kutoka kati ya moto na wingu na giza nene, kwa sauti kuu; na hakuongeza zaidi. Naye akaziandika katika mbao mbili za mawe, akanipa.
23 Ikawa, mliposikia sauti kutoka katikati ya giza, (maana mlima uliwaka moto), mkakaribia kwangu, wakuu wote wa kabila zenu, na wazee wenu;
24 Nanyi mkasema, Tazama, Bwana, Mungu wetu, ametuonyesha utukufu wake na ukuu wake, nasi tumesikia sauti yake kutoka katikati ya moto; tumeona leo ya kuwa Mungu husema na mwanadamu, akaishi.
25 Basi, kwa nini tufe? kwa maana moto huu mkubwa utatuteketeza; tukiisikia sauti ya Bwana, Mungu wetu tena, tutakufa.
26 Kwa maana ni nani katika wote wenye mwili aliyeisikia sauti ya Mungu aliye hai akisema kutoka kati ya moto, kama sisi, akaishi?
27 Njoo karibu, ukasikie yote atakayosema Bwana, Mungu wetu; nawe utuambie yote atakayokuambia Bwana, Mungu wetu; nasi tutasikia na kulifanya.
28 Na Bwana akasikia sauti ya maneno yenu, mliponiambia; na Bwana akaniambia, Nimesikia sauti ya maneno ya watu hawa ambayo wamekuambia; wamesema vyema yote waliyosema.
29 Laiti wangekuwa na moyo wa namna hii ndani yao, wa kunicha, na kushika amri zangu zote sikuzote, wapate kufanikiwa wao na watoto wao milele!
30 Nenda ukawaambie, Rudini hemani mwenu.
31 Lakini wewe, simama hapa karibu nami, nami nitakuambia amri zote, na sheria, na hukumu utakazowafundisha, ili wazifanye katika nchi niwapayo kuimiliki.
32 angalieni kufanya kama Bwana, Mungu wenu, alivyowaamuru; msigeuke kwenda mkono wa kuume au wa kushoto.
33 Enendeni katika njia zote ambazo Bwana, Mungu wenu, amewaamuru, ili mpate kuishi, na kufanikiwa, na mpate siku nyingi katika nchi mtakayoimiliki.
SURA YA 6
Mwisho wa sheria ni utii - ni himizo juu yake.
1 Basi hizi ndizo amri, na amri, na hukumu, alizoziamuru Bwana, Mungu wenu, mfundishwe, mpate kuzifanya katika nchi ile mnayoiingia kuimiliki;
2 ili umche Bwana, Mungu wako, kushika amri zake zote na maagizo yake, ninayokuamuru, wewe, na mwana wako, na mjukuu wako, siku zote za maisha yako; na siku zako zipate kuwa nyingi.
3 Sikia, Ee Israeli, ukaangalie kulifanya; ili iwe heri kwako, na mpate kuongezeka sana, kama Bwana, Mungu wa baba zako, alivyokuahidi, katika nchi yenye wingi wa maziwa na asali.
4 Sikia, Ee Israeli; Bwana Mungu wetu ni Bwana mmoja;
5 Nawe mpende Bwana, Mungu wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa nguvu zako zote.
6 Na maneno haya ninayokuamuru leo, yatakuwa katika moyo wako;
7 Nawe uwafundishe watoto wako kwa bidii, na kuyanena uketipo katika nyumba yako, na utembeapo njiani, na ulalapo, na uondokapo.
8 Nawe yafunge yawe ishara mkononi mwako, nayo yatakuwa kama utepe katikati ya macho yako.
9 Nawe yaandike juu ya miimo ya nyumba yako, na juu ya malango yako.
10 Kisha itakuwa, atakapokuwa amekuleta Bwana, Mungu wako, katika nchi aliyowaapia baba zako, Ibrahimu, na Isaka, na Yakobo, kwamba atakupa miji mikubwa, mizuri, usiyoijenga;
11 na nyumba zilizojaa vitu vyema vyote usivyovijaza wewe, na visima vilivyochimbwa usivyochimba wewe, mashamba ya mizabibu na mizeituni usiyoipanda wewe; utakapokuwa umekula na kushiba;
12 Basi, jihadhari, usije ukamsahau Bwana, aliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa.
13 Mche Bwana, Mungu wako, na kumtumikia, na kuapa kwa jina lake.
14 Msifuate miungu mingine, miungu ya mataifa yanayowazunguka;
15 (Kwa kuwa Bwana, Mungu wako, katikati yako ni Mungu mwenye wivu;) isije ikawaka hasira ya Bwana, Mungu wako, juu yako, na kukuangamiza utoke juu ya uso wa nchi.
16 Msimjaribu Bwana, Mungu wenu, kama mlivyomjaribu huko Masa.
17 Mtazishika kwa bidii amri za Bwana, Mungu wenu, na shuhuda zake, na sheria zake alizowaamuru.
18 Nawe fanya yaliyo sawa na mema machoni pa Bwana; ili upate kufanikiwa, nawe uingie na kuimiliki nchi hiyo nzuri, ambayo Bwana aliwaapia baba zako.
19 ili kuwafukuza adui zako wote mbele yako, kama Bwana alivyosema.
20 Na mwanao atakapokuuliza siku zijazo, akisema, Je!
21 Ndipo umwambie mwanao, Sisi tulikuwa watumwa wa Farao huko Misri; naye Bwana akatutoa Misri kwa mkono wa nguvu;
22 Bwana akaonyesha ishara na maajabu, makubwa, mabaya, juu ya Misri, na juu ya Farao, na juu ya nyumba yake yote, mbele ya macho yetu;
23 Naye akatutoa huko ili atulete ndani ili kutupa nchi aliyowaapia baba zetu.
24 Bwana akatuamuru kuzifanya amri hizi zote, tumche Bwana, Mungu wetu, ili tupate mema sikuzote, ili atuhifadhi hai kama hivi leo.
25 Na itakuwa haki yetu, tukitunza kufanya amri hizi zote mbele za Bwana, Mungu wetu, kama alivyotuamuru.
SURA YA 7
Ushirika wote na mataifa umekatazwa.
1 Bwana, Mungu wako, atakapokuingiza katika nchi unayoiendea kuimiliki, na kuwafukuza mataifa mengi mbele yako, Mhiti, na Mgirgashi, na Mwamori, na Mkanaani, na Mperizi, na Mhivi, na Myebusi, mataifa saba makubwa na yenye nguvu kuliko wewe;
2 Na Bwana, Mungu wako, atakapowatoa mbele yako; utawapiga na kuwaangamiza kabisa; usifanye agano nao, wala kuwarehemu;
3 Wala usifunge ndoa nao; binti yako usimpe mwanawe mwanamume, wala usimtwalie mwanao binti yake.
4 Kwa maana watamgeuza mwanao aache kunifuata, ili watumikie miungu mingine; ndivyo hasira ya Bwana itakavyowaka juu yenu, na kuwaangamiza ghafla.
5 Lakini ndivyo mtakavyowatendea; zivunjeni madhabahu zao, zibomoeni nguzo zao, na kukata maashera yao, na kuziteketeza kwa moto sanamu zao za kuchonga.
6 Kwani wewe u taifa takatifu kwa Bwana, Mungu wako; Bwana, Mungu wako, amekuchagua wewe kuwa taifa maalum kwake, kuliko mataifa yote yaliyo juu ya uso wa nchi.
7 Bwana hakuwapenda ninyi, wala hakuwachagua ninyi, kwa sababu mlikuwa wengi kuliko mataifa yote; kwa maana ninyi mlikuwa wachache kuliko watu wote;
8 Lakini kwa sababu Bwana aliwapenda ninyi, na kwa sababu alitaka kushika kiapo alichowaapia baba zenu, ndivyo Bwana alivyowatoa kwa mkono wa nguvu, na kuwakomboa kutoka katika nyumba ya watumwa, mkononi mwa Farao, mfalme wa Misri.
9 Basi ujue ya kuwa Bwana, Mungu wako, ndiye Mungu, Mungu mwaminifu, ashikaye agano na rehema kwao wampendao na kuzishika amri zake hata vizazi elfu;
10 na kuwalipa wamchukiao uso kwa uso, ili kuwaangamiza; hatamlegea amchukiaye, atamlipa mbele za uso wake.
11 Basi zishike amri, na sheria, na hukumu, nikuagizazo hivi leo, kuzifanya.
12 Basi itakuwa, mkizisikiza hukumu hizi, na kuzishika na kuzifanya, ndipo Bwana, Mungu wako, atakutimizia agano na rehema aliyowaapia baba zako;
13 Naye atakupenda na kukubariki na kukuongeza; naye ataubarikia uzao wa tumbo lako, na uzao wa nchi yako, nafaka yako, na divai yako, na mafuta yako, maongeo ya ng'ombe wako, na wadogo wa kondoo zako, katika nchi aliyowaapia baba zako kwamba atakupa.
14 Utabarikiwa kuliko mataifa yote; hapatakuwa na mwanamume wala mwanamke aliye tasa miongoni mwenu, wala miongoni mwa wanyama wenu.
15 Naye Bwana atakuondolea ugonjwa wote, wala hatatia juu yako maradhi yo yote mabaya uyajuayo; bali utaziweka juu ya wote wakuchukiao.
16 Nawe utawaangamiza watu wote ambao Bwana, Mungu wako, atakuokoa; jicho lako lisiwaonee huruma; wala usiitumikie miungu yao; maana hilo litakuwa mtego kwako.
17 Nawe ukisema moyoni mwako, Mataifa haya ni mengi kuliko mimi; nawezaje kuwanyang'anya mali zao?
18 Usiwaogope; lakini kumbuka vema Bwana, Mungu wako, alivyomtenda Farao, na Misri yote;
19 yale majaribu makubwa uliyoyaona kwa macho yako, na ishara, na maajabu, na mkono wenye nguvu, na mkono ulionyoshwa, ambao kwa huo Bwana, Mungu wako, alikutoa; ndivyo atakavyowatenda Bwana, Mungu wako, watu wote unaowaogopa.
20 Tena, Bwana, Mungu wako, atatuma mavu kati yao, hata hao watakaosalia, na kujificha mbele yako, waangamizwe.
21 Usiogopeshwe na hao; kwa kuwa Bwana, Mungu wako, yu kati yako, Mungu mwenye nguvu na wa kuogofya.
22 Naye Bwana, Mungu wako, atayaweka nje mataifa hayo mbele yako kidogo kidogo; usije ukawaangamiza mara moja, wanyama wa mwitu wasije wakaongezeka juu yako.
23 Lakini Bwana, Mungu wako, atawakabidhi kwako, na kuwaangamiza kwa maangamizo makuu, hadi watakapoangamizwa.
24 Naye atawatia wafalme wao mkononi mwako, nawe utaliharibu jina lao chini ya mbingu; hapatakuwa na mtu ye yote atakayeweza kusimama mbele yako, hata uwe umewaangamiza.
25 Sanamu za kuchonga za miungu yao mtaziteketeza kwa moto; usitamani fedha wala dhahabu iliyo ndani yake, wala usiichukue kwako, usije unanaswa humo; kwa kuwa ni chukizo kwa Bwana, Mungu wako.
26 wala usilete machukizo ndani ya nyumba yako, usije wewe kuwa kitu kilicholaaniwa kama hicho; lakini utaichukia kabisa, nawe utaichukia kabisa; maana ni kitu kilicholaaniwa.
SURA YA 8
Mawaidha ya utii.
1 Amri zote ninazowaamuru leo mtazishika kuzifanya, mpate kuishi na kuongezeka, na kuingia na kuimiliki nchi Bwana aliyowaapia baba zenu.
2 Nawe utaikumbuka njia ile yote Bwana, Mungu wako, aliyokuongoza miaka hii arobaini katika jangwa, ili kukutweza, na kukujaribu, apate kujua yaliyo moyoni mwako, kwamba utashika amri zake, au sivyo.
3 Akakutweza, akakuacha uone njaa, akakulisha kwa mana, usiyoijua wewe wala baba zako hawakuijua; ili akujulishe ya kuwa mwanadamu haishi kwa mkate tu, bali huishi kwa kila neno litokalo katika kinywa cha Bwana.
4 Mavazi yako hayakuchakaa, wala mguu wako haukuvimba miaka hii arobaini.
5 Nawe fahamu moyoni mwako, ya kuwa kama vile mtu amrudivyo mwanawe, ndivyo Bwana, Mungu wako, akurudivyo.
6 Kwa hiyo zishike amri za Bwana, Mungu wako, uende katika njia zake, na kumcha.
7 Kwa kuwa Bwana, Mungu wako, anakuleta mpaka nchi nzuri, nchi ya vijito vya maji, chemchemi na vilindi, vibubujikavyo katika mabonde na vilima;
8 nchi ya ngano, na shayiri, na mizabibu, na mitini, na mikomamanga; nchi ya mizeituni ya mafuta, na asali;
9 nchi ambayo utakula mkate bila shida, hutapungukiwa na kitu ndani yake; nchi ambayo mawe yake ni chuma, na katika milima yake waweza kuchimba shaba.
10 Utakapokuwa umekula na kushiba, ndipo utambariki Bwana, Mungu wako, kwa ajili ya nchi nzuri aliyokupa.
11 Jihadhari, usije ukamsahau Bwana, Mungu wako, kwa kutozishika amri zake, na hukumu zake, na sheria zake, ninazokuamuru leo;
12 Usije ukakula na kushiba, na kujenga nyumba nzuri na kukaa ndani yake;
13 Na ng’ombe zako na kondoo zako zitakapoongezeka, na fedha yako na dhahabu yako itakapoongezeka, na kila kitu ulicho nacho kitakapoongezeka;
14 ndipo moyo wako usiinuke, ukamsahau Bwana, Mungu wako, aliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa;
15 Aliyekuongoza katika jangwa lile kubwa la kutisha, lenye nyoka wa moto na nge, na jangwa lisilo na maji; aliyekutolea maji katika mwamba wa gumegume;
16 aliyekulisha jangwani kwa mana, wasiyoijua baba zako, ili akutweze, na kukujaribu, ili kukutendea mema siku zako za mwisho;
17 Nawe ukasema moyoni mwako, Nguvu zangu na uwezo wa mkono wangu ndio ulionipatia utajiri huu.
18 Lakini utamkumbuka Bwana, Mungu wako; maana ndiye akupaye uwezo wa kupata utajiri, ili alifanye imara agano lake alilowapa baba zako, kama hivi leo.
19 Tena itakuwa, ukimsahau Bwana, Mungu wako, na kuifuata miungu mingine, na kuitumikia, na kuiabudu, nawashuhudia hivi leo ya kwamba mtaangamia hakika.
20 Kama mataifa ambayo Bwana atayaangamiza mbele yenu, ndivyo mtakavyoangamia; kwa sababu hamkutaka kuitii sauti ya Bwana, Mungu wenu.
SURA YA 9
Musa anakariri maasi yao.
1 Sikia, Ee Israeli; Utavuka Yordani hivi leo, ili kuingia kuyamiliki mataifa makubwa na yenye nguvu kuliko wewe mwenyewe, miji mikubwa yenye boma hata mbinguni;
2 watu wakubwa, warefu, wana wa Waanaki, unaowajua, ambao umesikia habari zao wakisema, Ni nani awezaye kusimama mbele ya wana wa Anaki!
3 Basi jua leo ya kuwa Bwana, Mungu wako, ndiye avukaye mbele yako; kama moto uteketezao atawaangamiza, naye atawashusha mbele ya uso wako; ndivyo watakavyowafukuza na kuwaangamiza upesi, kama Bwana alivyokuambia.
4 Usiseme moyoni mwako, atakapokwisha kuwafukuza Bwana, Mungu wako, mbele yako, ukisema, Kwa ajili ya haki yangu Bwana amenileta niimiliki nchi hii; lakini kwa uovu wa mataifa haya Bwana anawafukuza kutoka mbele yako.
5 Si kwa ajili ya haki yako, wala si kwa ajili ya unyofu wa moyo wako, ndipo unapoingia ili kuimiliki nchi yao; lakini kwa uovu wa mataifa haya Bwana, Mungu wako, anawafukuza kutoka mbele yako, na ili alitimize neno ambalo Bwana aliwaapia baba zako, Ibrahimu, Isaka, na Yakobo.
6 Basi ujue ya kuwa Bwana, Mungu wako, hakupi nchi hii nzuri uimiliki kwa ajili ya haki yako; kwa maana wewe ni watu wenye shingo ngumu.
7 Kumbuka, wala usisahau, jinsi ulivyomkasirisha Bwana, Mungu wako, jangwani; tangu siku ile ulipotoka katika nchi ya Misri, hata mlipofika mahali hapa mmekuwa waasi juu ya Bwana.
8 Tena huko Horebu mlimkasirisha Bwana, hata Bwana akawakasirikia hata kuwaangamiza.
9 Nilipopanda mlimani ili kuzipokea mbao za mawe, nazo ni mbao za agano alilofanya Bwana nanyi, nilikaa mlimani siku arobaini mchana na usiku; sikula mkate wala kunywa maji;
10 Bwana akanipa mbao mbili za mawe zilizoandikwa kwa chanda cha Mungu; na juu yake pameandikwa maneno yote aliyowaambia Bwana mlimani, kutoka kati ya moto, siku ya kusanyiko.
11 Ikawa mwisho wa siku arobaini mchana na usiku, Bwana akanipa zile mbao mbili za mawe, nazo ni mbao za agano.
12 Bwana akaniambia, Ondoka, ushuke upesi kutoka hapa; kwa maana watu wako uliowaleta kutoka Misri wamejiharibu wenyewe; wamepotoka upesi katika njia niliyowaamuru; wamejifanyia sanamu ya kusubu.
13 Zaidi ya hayo, Bwana akaniambia, akisema, Nimewaona watu hawa, na tazama, ni watu wenye shingo ngumu.
14 Niache, niwaangamize, na kulifuta jina lao chini ya mbingu; nami nitakufanya wewe kuwa taifa lenye nguvu na kuu kuliko wao.
15 Basi nikageuka na kushuka mlimani, mlima ukawaka moto; na zile mbao mbili za agano zilikuwa katika mikono yangu miwili.
16 Nikatazama, na tazama, mlikuwa mmetenda dhambi juu ya Bwana, Mungu wenu, na kujitengenezea ndama ya kusubu; mlikuwa mmekengeuka upesi katika njia ile BWANA aliyowaamuru ninyi.
17 Nikazichukua zile mbao mbili, nikazitupa kutoka katika mikono yangu miwili, nikazivunja mbele ya macho yenu.
18 Nikaanguka chini mbele za Bwana, kama hapo kwanza, siku arobaini mchana na usiku; sikula mkate, wala sikunywa maji, kwa sababu ya dhambi zenu zote mlizofanya, kwa kufanya maovu machoni pa Bwana, hata kumkasirisha.
19 Kwa maana niliogopa hasira na ghadhabu kali ambayo Mwenyezi-Mungu alikasirika dhidi yenu hata kuwaangamiza. Lakini Bwana alinisikiliza wakati huo pia.
20 Na Bwana akamkasirikia sana Haruni hata kumwangamiza; nami nikamwombea Haruni pia wakati huo huo.
21 Nami nikaitwaa dhambi yenu, yule ndama mliyeifanya, nikaiteketeza kwa moto, na kuikandamiza, nikaiponda ndogo sana, hata ikawa ndogo kama mavumbi; nami nikayatupa mavumbi yake katika kijito kilichoshuka kutoka mlimani.
22 Tena huko Tabera, na Masa, na Kibroth-hataava, mlimkasirisha Bwana.
23 Vivyo hivyo wakati Bwana alipowatuma kutoka Kadesh-barnea, akisema, Kweeni mkaimiliki nchi niliyowapa; ndipo mkaasi juu ya amri ya Bwana, Mungu wenu, wala hamkumwamini, wala hamkuitii sauti yake.
24 Mmekuwa waasi dhidi ya Bwana tangu siku ile nilipowajua.
25 Basi nikaanguka mbele za Bwana siku arobaini mchana na usiku, kama nilivyoanguka hapo kwanza; kwa sababu Bwana alikuwa amesema atakuangamiza.
26 Basi nikamwomba Bwana, nikasema, Ee Bwana MUNGU, usiwaangamize watu wako na urithi wako, uliowakomboa kwa ukuu wako, uliowatoa Misri kwa mkono wa nguvu.
27 Wakumbuke watumishi wako, Ibrahimu, na Isaka, na Yakobo; usiangalie ukaidi wa watu hawa, wala uovu wao, wala dhambi yao;
28 Nchi uliyotutoa isije ikasema, Kwa sababu Bwana hakuweza kuwaleta katika nchi aliyowaahidi, na kwa sababu aliwachukia, amewatoa ili kuwaua jangwani.
29 Lakini wao ni watu wako na urithi wako, uliowatoa kwa uwezo wako mkuu na kwa mkono wako ulionyoshwa.
SURA YA 10
Mazoezi ya Musa yaliendelea - Mawaidha ya utii.
1 Wakati huo Bwana akaniambia, Chonga mbao nyingine mbili za mawe mfano wa zile za kwanza, kisha uje kwangu juu ya mlima, ukajifanyie sanduku la mti.
2 Nami nitaandika juu ya zile mbao maneno yaliyokuwa juu ya zile mbao za kwanza, utakazozivunja, isipokuwa maneno ya agano la milele la ukuhani mtakatifu, nawe uyatie ndani ya sanduku.
3 Kisha nikafanya sanduku la mti wa mshita, nikachonga mbao mbili za mawe mfano wa zile za kwanza, nikapanda mlimani, nikiwa na zile mbao mbili mkononi mwangu.
4 Naye akaziandika juu ya zile mbao, sawasawa na andiko la kwanza, zile amri kumi, alizowaambia Bwana mle mlimani, kutoka kati ya moto, siku ya kusanyiko; na Bwana akanipa.
5 Nikageuka, nikashuka mlimani, nikazitia mbao ndani ya sanduku nililolifanya; na zitakuwa hapo, kama Bwana alivyoniamuru.
6 Wana wa Israeli wakasafiri kutoka Beerothi-bene-yaakani mpaka Mosera; Haruni akafa huko, akazikwa huko; na Eleazari mwanawe akafanya kazi ya ukuhani badala yake.
7 Kutoka huko wakasafiri mpaka Gudgoda; na kutoka Gudgoda mpaka Yotbathi, nchi ya mito ya maji.
8 Wakati huo Bwana aliitenga kabila ya Lawi, ili kubeba sanduku la agano la Bwana, na kusimama mbele za Bwana na kumtumikia, na kubariki kwa jina lake, hata leo.
9 Kwa hiyo Lawi hana fungu wala urithi pamoja na nduguze; Bwana ndiye urithi wake, kama Bwana, Mungu wako, alivyomwahidi.
10 Nikakaa mlimani, kama mara ya kwanza, siku arobaini mchana na usiku; na Bwana akanisikiliza pia wakati huo, wala Bwana hakutaka kukuangamiza.
11 Bwana akaniambia, Ondoka, ushike safari yako mbele ya watu hawa, ili waingie na kuimiliki nchi, niliyowaapia baba zao ya kwamba nitawapa.
12 Na sasa, Ee Israeli, Bwana, Mungu wako, anataka nini kwako, ila umche Bwana, Mungu wako, na kwenda katika njia zake zote, na kumpenda, na kumtumikia Bwana, Mungu wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote;
13 kuzishika amri za Bwana, na sheria zake, ninazokuamuru leo kwa faida yako?
14 Tazama, mbingu na mbingu za mbingu ni za Bwana, Mungu wako, na nchi pia na vyote vilivyomo.
15 Bwana ndiye aliyependezwa na baba zako kuwapenda, naye akachagua uzao wao baada yao, naam, ninyi juu ya mataifa yote, kama hivi leo.
16 Basi zitahirini govi za mioyo yenu, wala msiwe na shingo ngumu tena.
17 Kwa kuwa Bwana, Mungu wenu, ni Mungu wa miungu, na Bwana wa mabwana, Mungu mkuu, mwenye kuogofya, asiyependelea nyuso za watu, wala hakubali thawabu;
18 Hufanya hukumu ya yatima na mjane, naye humpenda mgeni kwa kumpa chakula na mavazi.
19 Basi mpendeni mgeni; kwa maana ninyi mlikuwa wageni katika nchi ya Misri.
20 Mche Bwana, Mungu wako; utamtumikia yeye, nawe utaambatana naye, na kuapa kwa jina lake.
21 Yeye ndiye sifa yako, naye ndiye Mungu wako, aliyekutendea mambo haya makubwa na ya kutisha, uliyoyaona kwa macho yako.
22 Baba zako walishuka mpaka Misri wakiwa na watu sabini; na sasa Bwana, Mungu wako, amekufanya kuwa kama nyota za mbinguni kwa wingi.
SURA YA 11
Ushauri wa utii - Kusoma kwa makini maneno ya Mungu kumeamrishwa - Baraka na laana.
1 Kwa hiyo mpende Bwana, Mungu wako, na kushika sikuzote mausia yake, na sheria zake, na hukumu zake, na amri zake.
2 Nanyi mjue leo; kwa maana sisemi na watoto wenu ambao hawakujua, wala hawakuona adhabu ya Bwana, Mungu wenu, ukuu wake, na mkono wake wenye nguvu, na mkono wake ulionyoshwa;
3 na ishara zake, na matendo yake, aliyomtenda Farao, mfalme wa Misri, na nchi yake yote katikati ya Misri;
4 na vile alivyolitenda jeshi la Misri, farasi zao, na magari yao; jinsi alivyowagharikisha maji ya Bahari ya Shamu walipowafuatia ninyi, na jinsi Bwana alivyowaangamiza hata leo;
5 na yale aliyowafanyia nyikani, hata mkafika mahali hapa;
6 na vile alivyowatenda Dathani na Abiramu, wana wa Eliabu, mwana wa Reubeni; jinsi nchi ilifunua kinywa chake, na kuwameza, na nyumba zao, na hema zao, na mali yote waliyokuwa nayo katikati ya Israeli wote;
7 Lakini macho yenu yameona matendo makuu yote ya Bwana aliyoyafanya.
8 Kwa hiyo mtazishika amri zote ninazowaamuru leo, ili mpate kuwa na nguvu na kuingia na kuimiliki nchi ambayo mnaiendea kuimiliki;
9 mpate kuwa na siku nyingi katika nchi, ambayo Bwana aliwaapia baba zenu kwamba atawapa wao na uzao wao, nchi yenye wingi wa maziwa na asali.
10 Kwa maana nchi unayoingia kuimiliki si kama nchi ya Misri mlikotoka, hapo ulipopanda mbegu zako, na kuzimwagilia kwa miguu yako, kama bustani ya mboga;
11 Bali nchi mnayoiendea kuimiliki, ni nchi ya vilima na mabonde, nayo hunywa maji ya mvua ya mbinguni;
12 nchi aitunzayo Bwana, Mungu wako; macho ya Bwana, Mungu wako, ya juu yake sikuzote, tangu mwanzo wa mwaka hata mwisho wa mwaka.
13 Na itakuwa, mtakaposikiliza kwa bidii maagizo yangu ninayowaamuru leo, kumpenda Bwana, Mungu wenu, na kumtumikia kwa mioyo yenu yote na kwa roho yenu yote;
14 nitawapa mvua ya nchi yenu kwa wakati wake, mvua ya kwanza na mvua ya vuli, upate kuvuna nafaka yako, na divai yako, na mafuta yako.
15 Nami nitaleta majani katika mashamba yako kwa mifugo yako, upate kula na kushiba.
16 Jihadharini nafsi zenu, mioyo yenu isije ikadanganywa, mkageuka na kutumikia miungu mingine na kuiabudu;
17 Ndipo hasira ya Bwana ikawaka juu yenu, naye akazifunga mbingu, isiwe mvua, na nchi isitoe matunda yake; na msije mkaangamia upesi kutoka katika nchi nzuri awapayo Bwana.
18 Basi yawekeni maneno yangu mioyoni mwenu na rohoni mwenu, na yafungeni yawe ishara juu ya mikono yenu, yawe kama utepe kati ya macho yenu.
19 Nanyi mtawafundisha watoto wenu, na kuyanena uketipo katika nyumba yako, na utembeapo njiani, na ulalapo, na uondokapo.
20 Nawe yaandike juu ya miimo ya nyumba yako, na juu ya malango yako;
21 ili siku zenu zipate kuwa nyingi, na siku za watoto wenu, katika nchi Bwana aliyowaapia baba zenu kwamba atawapa, kama siku za mbinguni juu ya nchi.
22 Kwani mtashika kwa bidii maagizo haya yote niwaagizayo, kuyafanya, na kumpenda Bwana, Mungu wenu, na kwenda katika njia zake zote, na kushikamana naye;
23 Ndipo Bwana atayafukuza mataifa haya yote mbele yenu, nanyi mtamiliki mataifa makubwa na yenye nguvu kuwapita ninyi.
24 Kila mahali mtakapokanyaga kwa nyayo za miguu yenu patakuwa penu; kutoka jangwa na Lebanoni, kutoka mto, mto Frati, hata bahari ya mwisho itakuwa mpaka wenu.
25 Hapatakuwa na mtu ye yote atakayeweza kusimama mbele yako; kwa kuwa Bwana, Mungu wenu, ataweka utisho wenu na utisho wenu juu ya nchi yote mtakayoikanyaga, kama alivyowaambia.
26 Angalieni, nawawekea mbele yenu leo baraka na laana;
27 Baraka ni kama mtatii maagizo ya Bwana, Mungu wenu, ninayowaamuru leo;
28 Na laana msipozitii amri za Bwana, Mungu wenu, mkikengeuka katika njia niwaagizayo leo, na kuandama miungu mingine msiyoijua.
29 Kisha itakuwa, wakati Bwana, Mungu wako, atakapokuingiza katika nchi unayoiendea kuimiliki, ndipo uiweke baraka juu ya mlima wa Gerizimu, na laana juu ya mlima Ebali.
30 Je! hayako ng’ambo ya Yordani, kando ya njia ya machweo ya jua, katika nchi ya Wakanaani, wakaao katika Araba, mkabala wa Gilgali, kando ya tambarare za More?
31 Kwa maana mtavuka Yordani kuingia na kuimiliki nchi awapayo Bwana, Mungu wenu, nanyi mtaimiliki na kukaa ndani yake.
32 Nanyi angalieni kuzifanya amri na hukumu zote ninazoweka mbele yenu leo.
SURA YA 12
Ibada ya sanamu imekatazwa — Mahali pa huduma ya Mungu panapaswa kuwekwa — Damu imekatazwa — Mlawi asiachwe.
1 Hizi ndizo amri na hukumu mtakazozitunza kuzifanya katika nchi akupayo Bwana, Mungu wa baba zako, uimiliki, siku zote mtakazoishi juu ya nchi.
2 Pangeni kabisa mahali pote, ambapo mataifa mtakayoyamiliki waliitumikia miungu yao, juu ya milima mirefu, na juu ya vilima, na chini ya kila mti wenye majani mabichi;
3 Nanyi mtazibomoa madhabahu zao, na kuzivunja nguzo zao, na maashera yao yateketezeni kwa moto; nanyi zikataeni sanamu za kuchonga za miungu yao, na kuyaharibu majina yake kutoka mahali hapo.
4 Msimfanyie hivyo Bwana, Mungu wenu.
5 Bali mahali atakapochagua Bwana, Mungu wenu, katika kabila zenu zote, apakalishe jina lake, ndipo patakapotafuta maskani yake, na huko mtafika;
6 Nanyi mtaleta huko sadaka zenu za kuteketezwa, na dhabihu zenu, na zaka zenu, na sadaka za kuinuliwa za mikono yenu, na nadhiri zenu, na sadaka zenu za hiari, na wazaliwa wa kwanza wa ng'ombe zenu na wa kondoo;
7 Nanyi mtakula huko mbele za Bwana, Mungu wenu, na kufurahiya yote mtakayotia mkono wenu, ninyi na jamaa zenu, ambamo Bwana, Mungu wenu, amewabarikia ninyi.
8 Msifanye kama mambo yote tuyafanyayo hapa leo, kila mtu anavyoona ni sawa machoni pake mwenyewe.
9 Kwa maana hamjafika bado kwenye raha na urithi, ambao Yehova Mungu wenu anawapa.
10 lakini mtakapovuka Yordani, na kukaa katika nchi awapayo Bwana, Mungu wenu, muirithi, naye atakapowastarehesha mbele ya adui zenu pande zote, hata mkae salama;
11 Ndipo patakuwa na mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako, apakalishe jina lake; huko mtaleta yote niwaamuruyo; sadaka zenu za kuteketezwa, na dhabihu zenu, na zaka zenu, na sadaka ya kuinuliwa ya mikono yenu, na nadhiri zenu zote teule, mtakazoweka kwa Bwana;
12 nanyi mtafurahi mbele za Bwana, Mungu wenu, ninyi, na wana wenu, na binti zenu, na watumwa wenu, na wajakazi wenu, na Mlawi aliye ndani ya malango yenu; kwa kuwa hana sehemu wala urithi pamoja nanyi.
13 Jihadhari nafsi yako usije ukatoa sadaka zako za kuteketezwa katika kila mahali upaonapo;
14 Lakini mahali atakapochagua Bwana katika mojawapo ya kabila zako, ndipo utakapotoa sadaka zako za kuteketezwa, na huko utafanya yote nikuagizayo.
15 Walakini waweza kuchinja na kula nyama ndani ya malango yako yote, cho chote ambacho roho yako inatamani, kwa kadiri ya baraka ya Bwana, Mungu wako, aliyokupa; aliye najisi na aliye safi wanaweza kula katika nyama hiyo, kama vile paa na kulungu.
16 Lakini msile damu; mtaimwaga juu ya nchi kama maji.
17 Usile ndani ya malango yako zaka ya nafaka yako, wala ya divai yako, wala ya mafuta yako, wala wazaliwa wa kwanza wa ng’ombe wako, wala wa kondoo zako, wala nadhiri zako zote ulizoweka, wala sadaka zako za hiari, wala sadaka ya kuinuliwa ya mkono wako;
18 lakini utavila mbele za Bwana, Mungu wako, mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako, wewe, na mwana wako, na binti yako, na mtumwa wako, na mjakazi wako, na Mlawi aliye ndani ya malango yako; nawe utafurahi mbele za Bwana, Mungu wako, katika yote utakayotia mikono yako.
19 Jihadhari, usimwache Mlawi siku zote unazoishi juu ya nchi.
20 Bwana, Mungu wako, atakapouongeza mpaka wako, kama alivyokuahidi, nawe utasema, nitakula nyama, kwa kuwa roho yako yatamani kula nyama; waweza kula nyama, cho chote itakachotamani nafsi yako.
21 Iwapo mahali hapo alipopachagua Bwana, Mungu wako, apakalishe jina lake, ndipo utachinja katika ng’ombe wako na katika kondoo zako alizokupa Bwana, kama nilivyokuamuru, nawe utakula ndani ya malango yako cho chote ambacho roho yako inatamani.
22 Kama vile paa na kulungu wanavyoliwa, ndivyo utakavyowala; aliye najisi na aliye safi watakula katika hizo pamoja.
23 Ila hakikisha kwamba usile damu; maana damu ni uhai; wala usile uhai pamoja na nyama.
24 Usile; uyamimine juu ya nchi kama maji.
25 Usile; ili upate kufanikiwa wewe, na watoto wako baada yako, utakapofanya yaliyo sawa machoni pa Bwana.
26 Ni vitu vyako vitakatifu tu ulivyo navyo, na nadhiri zako, utavitwaa na kwenda mahali atakapopachagua Bwana;
27 Nawe utasongeza sadaka zako za kuteketezwa, nyama na damu, juu ya madhabahu ya Bwana, Mungu wako; na damu ya dhabihu zako itamwagwa juu ya madhabahu ya Bwana, Mungu wako, nawe utaila nyama hiyo.
28 Angalia na usikie maneno haya yote ninayokuamuru, ili upate kufanikiwa
pamoja nawe, na watoto wako baada yako milele, utakapofanya yaliyo mema na sawa machoni pa Bwana, Mungu wako.
29 Bwana, Mungu wako, atakapokatilia mbali mataifa mbele yako, huko unakokwenda kuwamiliki, nawe ukawatwaa, na kukaa katika nchi yao;
30 Ujihadhari, usije unanaswa kwa kuwafuata, wakishaangamizwa mbele yako; wala usiulize habari za miungu yao, ukisema, Mataifa haya yaliitumikiaje miungu yao? hata mimi nitafanya vivyo hivyo.
31 Usimfanyie hivi Bwana, Mungu wako; kwa maana kila chukizo kwa Bwana, analolichukia, wameifanyia miungu yao; kwa maana hata wana wao na binti zao wameiteketeza motoni kwa miungu yao.
32 Neno lolote niwaamurulo, liangalieni kulifanya; usiongeze juu yake, wala usipunguze.
SURA YA 13
Ibada ya sanamu imekatazwa.
1 Kukizuka kati yako nabii, au mwotaji wa ndoto, akikutolea ishara au ajabu;
2 Ikatukia hiyo ishara au hiyo ajabu aliyokuambia, akisema, Na tuifuate miungu mingine usiyoijua, na tuitumikie;
3 wewe usiyasikilize maneno ya nabii yule, au yule mwotaji wa ndoto; kwa kuwa Bwana, Mungu wenu, huwajaribuni, apate kujua kwamba mnampenda Bwana, Mungu wenu, kwa moyo wenu wote, na kwa roho yenu yote.
4 Tembeeni kwa kumfuata Bwana, Mungu wenu, na kumcha, na kushika maagizo yake, na kuitii sauti yake, na kumtumikia na kushikamana naye.
5 Na nabii huyo, au yule mwotaji wa ndoto, atauawa; kwa sababu amesema ili kuwageuza kutoka kwa Bwana, Mungu wenu, aliyewatoa katika nchi ya Misri, na kuwakomboa kutoka katika nyumba ya utumwa, ili akuvunje katika njia aliyokuamuru Bwana, Mungu wako, uiende.
6 Ndugu yako, mwana wa mama yako, au mwana wako, au binti yako, au mke wa kifua chako, au rafiki yako, aliye kama nafsi yako mwenyewe, atakapokushawishi kwa siri, akisema, Twende tukaitumikie miungu mingine usiyoijua wewe, wala baba zako;
7 yaani, miungu ya mataifa yanayowazunguka, walio karibu nawe, au walio mbali nawe, toka mwisho huu wa dunia hata mwisho wa pili wa dunia;
8 Usikubaliane naye, wala usimsikilize; wala jicho lako lisimwonee huruma, wala usimwache, wala usimfiche;
9 Lakini lazima umwue; mkono wako utakuwa wa kwanza juu yake ili kumwua, na baadaye mkono wa watu wote.
10 nawe utampiga kwa mawe, hata afe; kwa sababu alitaka kukusukumia mbali na Bwana, Mungu wako, aliyekutoa katika nchi ya Misri, kutoka katika nyumba ya utumwa.
11 Na Israeli wote watasikia na kuogopa, wala hawatatenda tena uovu kama huu kati yenu.
12 Ukisikia katika miji yako mojawapo, ambayo Bwana, Mungu wako, amekupa ukae huko, ikisema,
13 Watu fulani, watu wasiofaa, wametoka kati yenu, na kuwatenga wenyeji wa mji wao, wakisema, Twendeni tukaabudu miungu mingine msiyoijua;
14 ndipo utauliza, na kutafuta, na kuuliza kwa bidii; na tazama, ikiwa ni kweli, na neno hilo hakika, ya kwamba chukizo kama hilo limefanyika kati yenu;
15 Nawe utawapiga wenyeji wa mji huo kwa makali ya upanga, na kuuangamiza kabisa, na vitu vyote vilivyomo, na wanyama wake, kwa makali ya upanga.
16 Nawe uzikusanye nyara zake zote katikati ya njia kuu yake, na kuuteketeza kwa moto huo mji, na nyara zake zote, kwa ajili ya Bwana, Mungu wako; nayo itakuwa chungu milele; haitajengwa tena.
17 Wala kisishikamane na mkono wako kitu cho chote katika kitu kilicholaaniwa; ili Bwana aghairi na kuuacha ukali wa hasira yake, na kukuonyesha rehema, na kuwahurumia, na kukuongeza, kama alivyowaapia baba zako;
18 utakaposikia sauti ya Bwana, Mungu wako, kushika maagizo yake yote nikuagizayo leo, kufanya yaliyo sawa machoni pa Bwana, Mungu wako.
SURA YA 14
Vizuizi katika maombolezo - Nini kinaweza, na kisichoweza kuliwa - cha zaka.
1 Ninyi mmekuwa wana wa Bwana, Mungu wenu; msijikate nafsi zenu, wala msifanye upaa katikati ya macho yenu kwa ajili ya aliyekufa.
2 Kwani ninyi ni watu watakatifu kwa Bwana Mungu wenu, na Bwana amewachagua ninyi kuwa watu wa kipekee kwake, juu ya mataifa yote yaliyo juu ya dunia.
3 Usile kitu chochote cha kuchukiza.
4 Hawa ndio wanyama mtakaowala; ng'ombe, kondoo na mbuzi,
5 kulungu, na kulungu, na kulungu, na mbuzi mwitu, na paa, na paa, na kulungu.
6 Na kila mnyama aliyepasuliwa ukwato na kupasuka katika kucha mbili, na kati ya wanyama hao anayecheua, huyo ndiye mtamla.
7 Lakini hawa msile, katika hao wacheuao, au wale waliopasuliwa kwato; kama ngamia, na sungura, na tumbili; kwa maana wao hucheua, lakini hawakupasuliwa kwato; kwa hiyo ni najisi kwenu.
8 na nguruwe, kwa sababu amepasuliwa ukwato, lakini hacheui, ni najisi kwenu; msile nyama yao, wala msiguse mizoga yao.
9 Mtakula hawa katika wote walio ndani ya maji; wote walio na mapezi na magamba mtakula;
10 Na chochote kisicho na mapezi na magamba msile; ni najisi kwenu.
11 Katika ndege wote walio safi mtakula.
12 Lakini hizi ndizo ambazo msile; tai, na nzige, na nyuki.
13 na parare, na tai, na tai kwa aina zake;
14 Na kila kunguru kwa jinsi yake;
15 na bundi, na kunguni, na kunguru, na mwewe kwa jinsi zake;
16 bundi mdogo, na bundi mkubwa, na punda;
17 na mwari, na tai mwitu, na korongo;
18 na korongo, na korongo kwa aina zake, na korongo, na popo.
19 Na kila kitambaacho kirukacho ni najisi kwenu; visiliwe.
20 Lakini ndege wote walio safi mnaweza kula.
21 Msile kitu cho chote chenye kufa chenyewe; usimpe mgeni aliye ndani ya malango yako, aile; au huwezi kumwuzia mgeni; kwa kuwa wewe u taifa takatifu kwa Bwana, Mungu wako. Usimtoe mwana-mbuzi katika maziwa ya mama yake.
22 Utatoa zaka ya maongeo yote ya mbegu zako, yatokayo shamba mwaka baada ya mwaka.
23 Nawe utakula mbele za Bwana, Mungu wako, mahali atakapochagua apakalishe jina lake, zaka ya nafaka yako, na divai yako, na mafuta yako, na wazaliwa wa kwanza wa ng'ombe zako na kondoo zako; upate kujifunza kumcha Bwana, Mungu wako, siku zote.
24 Na ikiwa njia ni ndefu kwako, usiweze kuichukua; au mahali patakapokuwa mbali nawe, atakapochagua Bwana, Mungu wako, apakalishe jina lake, atakapokubarikia Bwana, Mungu wako;
25 ndipo uzibadili ziwe fedha, na kuzifunga zile fedha mkononi mwako, na kwenda mpaka mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako;
26 Nawe utatoa hizo fedha kwa cho chote itakachotamani roho yako, ng'ombe, au kondoo, au divai, au kileo, au kwa cho chote itakachotamani roho yako; nawe utakula huko mbele za Bwana, Mungu wako, na kufurahi, wewe na nyumba yako;
27 na Mlawi aliye ndani ya malango yako; usimwache; kwa maana hana sehemu wala urithi pamoja nawe.
28 Mwishoni mwa miaka mitatu, utaleta zaka yote ya maongeo yako ya mwaka huo huo, nawe utayaweka ndani ya malango yako;
29 Na Mlawi, kwa kuwa hana fungu wala urithi pamoja nawe, na mgeni, na yatima, na mjane aliyefiwa na mumewe, walio ndani ya malango yako, watakuja na kula na kushiba; ili Bwana, Mungu wako, akubarikie katika kazi yote ya mkono wako uifanyayo.
SURA YA 15
Mwaka wa kuachiliwa - Wanaume wa kwanza kutakaswa.
1 Kila mwisho wa miaka saba utafanya maachilio.
2 Na hii ndiyo njia ya kuachilia; kila mkopeshaji akimkopesha mwenziwe atamwachilia; hatalipiza kisasi kwa jirani yake, wala kwa ndugu yake; kwa sababu inaitwa kufunguliwa kwa Bwana.
3 Mgeni waweza kumdai tena; lakini iliyo yako iliyo kwa ndugu yako, mkono wako utaiachilia;
4 Isipokuwa wasipokuwa na maskini kwenu; kwa kuwa Bwana atakubarikia sana katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi wake;
5 Ila ukiisikiza kwa bidii sauti ya Bwana, Mungu wako, kutunza kuyafanya maagizo haya yote nikuagizayo leo.
6 Kwani Bwana, Mungu wako, akubariki, kama alivyokuahidi; nawe utakopesha mataifa mengi, lakini wewe hutakopa; nawe utatawala juu ya mataifa mengi, lakini hawatatawala juu yako.
7 Akiwapo mtu maskini kwenu, mmoja wa ndugu zako, ndani ya malango yako yo yote, katika nchi yako akupayo Bwana, Mungu wako, usiufanye mgumu moyo wako, wala usimfumbe mkono ndugu yako maskini;
8 Lakini wewe umfungulie sana mkono wako, na hakika umkopeshe vya kutosha kwa haja yake, katika hayo anayohitaji.
9 Jihadhari, usiwe na wazo ovu moyoni mwako, kusema, Mwaka wa saba, mwaka wa kuachilia, umekaribia; na jicho lako likiwa ovu juu ya ndugu yako maskini, usimpe kitu; naye akamlilia Bwana juu yako, na itakuwa dhambi kwako.
10 Hakika utampa, wala moyo wako hautakuwa na huzuni wakati utakapompa; kwa sababu atakubarikia Bwana, Mungu wako, katika kazi yako yote, na katika yote utakayotia mkono wako.
11 Kwa maana maskini hawatakoma katika nchi milele; kwa hiyo nakuamuru, nikisema, Umfungulie sana ndugu yako mkono wako, maskini wako, mhitaji wako, katika nchi yako.
12 Na ndugu yako, Muebrania mwanamume, au mwanamke Mwebrania, akiuzwa kwako, na kukutumikia muda wa miaka sita; basi katika mwaka wa saba utamwacha aende zake huru kutoka kwako.
13 Na utakapomwacha huru kwako, usimwache aende zake mikono mitupu;
14 Utampa kwa ukarimu katika kundi lako, na katika sakafu yako, na shinikizo lako la divai; katika yale aliyokubarikia kwa Bwana, Mungu wako, mpe.
15 Nawe kumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa katika nchi ya Misri, na Bwana, Mungu wako, akakukomboa; kwa hiyo nakuagiza neno hili leo.
16 Itakuwa, akikuambia, Sitaondoka kwako, kwa sababu anakupenda wewe na nyumba yako, kwa kuwa yuko pamoja nawe;
17 Kisha utwae upanga na kutoboa sikio lake kwenye mlango, naye atakuwa mtumishi wako milele. Na mjakazi wako utamfanyia vivyo hivyo.
18 Halitaonekana kuwa jambo gumu kwako, utakapomwacha huru kutoka kwako; kwa maana amekupa thamani ya mtumishi aliyeajiriwa mara mbili, kwa kukutumikia miaka sita; na Bwana, Mungu wako, atakubariki katika yote uyafanyayo.
19 Wazaliwa wa kwanza waume wote watokao katika ng'ombe wako na katika kondoo zako, utawaweka wakfu kwa Bwana, Mungu wako; usifanye kazi na mzaliwa wa kwanza wa ng'ombe wako, wala usikata manyoya wazaliwa wa kwanza wa kondoo wako.
20 Utamla mbele za Bwana, Mungu wako, mwaka baada ya mwaka, mahali atakapochagua Bwana, wewe na nyumba yako.
21 Tena ikiwa kuna kilema ndani yake, kama ni kiwete, au kipofu, au mwenye kilema cho chote, usimchinjie Bwana, Mungu wako.
22 Utaila ndani ya malango yako; asiye safi na aliye safi watamla sawasawa, kama paa na kulungu.
23 Lakini damu yake usile; utaimwaga chini kama maji.
SURA YA 16
Ya sikukuu - Kila mwanamume lazima atoe - Ya waamuzi na haki - Vichaka na sanamu haramu.
1 Utunze mwezi wa Abibu, ukamfanyie pasaka Bwana, Mungu wako; kwa maana katika mwezi wa Abibu Bwana, Mungu wako, alikutoa Misri usiku.
2 Nawe umchinjie pasaka Bwana, Mungu wako, katika kondoo na ng'ombe, mahali atakapochagua Bwana apakalishe jina lake.
3 Usile mkate uliotiwa chachu pamoja nayo; muda wa siku saba utakula mikate isiyotiwa chachu pamoja nayo, mkate wa mateso; kwa maana ulitoka katika nchi ya Misri kwa haraka; ili upate kukumbuka siku uliyotoka katika nchi ya Misri siku zote za maisha yako.
4 Na mikate iliyotiwa chachu isionekane kwako katika mipaka yako yote muda wa siku saba; wala kisibaki cho chote cha nyama, utakachochinja siku ya kwanza jioni hata asubuhi.
5 Huruhusiwi kumchinja pasaka ndani ya malango yako yo yote akupayo Bwana, Mungu wako;
6 Bali mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako, apakalishe jina lake, ndipo utakapomchinja pasaka jioni, wakati wa machweo ya jua, kwa majira uliyotoka Misri.
7 nawe utaioka na kuila mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako; nawe asubuhi utageuka, na kwenda hemani mwako.
8 Siku sita utakula mikate isiyotiwa chachu; na siku ya saba kutakuwa na mkutano mkuu kwa Bwana, Mungu wako; usifanye kazi yo yote ndani yake.
9 Utajihesabia majuma saba; anza kuhesabu majuma saba tangu wakati unapoanza kuweka mundu kwenye nafaka.
10 Nawe shika sikukuu ya majuma kwa Bwana, Mungu wako, pamoja na sehemu ya matoleo ya hiari ya mkono wako, utakayompa Bwana, Mungu wako, kama alivyokubarikia Bwana, Mungu wako;
11 nawe utafurahi mbele za Bwana, Mungu wako, wewe, na mwana wako, na binti yako, na mtumwa wako, na mjakazi wako, na Mlawi aliye ndani ya malango yako, na mgeni, na yatima, na mjane aliyefiwa na mumewe, walio kati yenu, mahali pale alipopachagua Bwana, Mungu wako, apakalishe jina lake.
12 Nawe kumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa huko Misri; nawe zishike na kuzifanya amri hizi.
13 Nawe utafanya sikukuu ya vibanda muda wa siku saba, baada ya kumaliza kukusanya nafaka yako na divai yako;
14 nawe utaifurahia sikukuu yako, wewe, na mwana wako, na binti yako, na mtumwa wako, na mjakazi wako, na Mlawi, na mgeni, na yatima, na mjane aliyefiwa na mumewe, walio ndani ya malango yako.
15 Siku saba utafanya sikukuu kwa Bwana, Mungu wako, mahali atakapochagua Bwana; kwa kuwa Bwana, Mungu wako, atakubarikia katika mazao yako yote, na katika kazi zote za mikono yako, kwa hiyo furahi hakika.
16 Mara tatu kwa mwaka na watokee wanaume wako wote mbele za Bwana, Mungu wako, mahali atakapochagua; katika sikukuu ya mikate isiyotiwa chachu, na katika sikukuu ya majuma, na katika sikukuu ya vibanda; wala wasitokee mbele za Bwana mikono mitupu;
17 Kila mtu na atoe kama awezavyo, kwa kadiri ya baraka ya Bwana, Mungu wako, aliyokupa.
18 Utajiweka waamuzi na maakida ndani ya malango yako yote akupayo Bwana, Mungu wako, kwa kabila zako; nao watawahukumu watu kwa hukumu ya haki.
19 Usipotoe hukumu; usipendelea watu, wala kupokea zawadi; maana zawadi hupofusha macho ya wenye hekima, na kupotosha maneno ya wenye haki.
20 Iliyo haki kabisa ndiyo utaifuata, ili upate kuishi na kuirithi nchi upewayo na Bwana, Mungu wako.
21 Usijipandie Ashera ya miti yo yote karibu na madhabahu ya Bwana, Mungu wako, utakayojifanyia.
22 wala usijiwekee sanamu ya kuchonga; ambayo Bwana, Mungu wako, anaichukia.
SURA YA 17
Vitu vilivyotolewa dhabihu lazima viwe na nguvu - Waabudu sanamu lazima wauawe - Mabishano makali yanapaswa kuamuliwa na makuhani na waamuzi - Uteuzi na jukumu la mfalme.
1 Usimchinjie Bwana, Mungu wako, ng'ombe wala kondoo aliye na kilema, wala neno lolote baya; kwa kuwa hilo ni chukizo kwa Bwana, Mungu wako.
2 Akipatikana kwenu, ndani ya malango yenu yo yote akupayo Bwana, Mungu wako, mwanamume au mwanamke, aliyetenda maovu machoni pa Bwana, Mungu wako, kwa kuvunja agano lake;
3 naye amekwenda na kutumikia miungu mingine na kuiabudu, jua, au mwezi, au jeshi lo lote la mbinguni, ambalo mimi sikuliamuru;
4 Nawe utaambiwa, nawe utasikia, na kuuliza kwa bidii, na tazama, ni kweli, na neno hili ni hakika, ya kwamba chukizo kama hilo limetendwa katika Israeli;
5 ndipo umtoe huyo mwanamume au yule mwanamke, aliyefanya neno lile ovu, mpaka malangoni mwako, mtu huyo mwanamume au yule mwanamke, nawe uwapige kwa mawe, hata wafe;
6 Kwa vinywa vya mashahidi wawili au mashahidi watatu, huyo anayestahili kifo atauawa; lakini kwa kinywa cha shahidi mmoja hatauawa.
7 Mikono ya mashahidi itakuwa ya kwanza juu yake ili kumwua, na baadaye mikono ya watu wote. Kwa hiyo utaondoa uovu kati yako.
8 Likizuka neno lililo ngumu kwako katika hukumu, kati ya damu na damu, na kati ya shauri na shauri, na kati ya pigo na pigo, mambo yatakayoshindana ndani ya malango yako; ndipo utakapoondoka, na kupanda mpaka mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako.
9 Kisha uende kwa makuhani Walawi, na kwa mwamuzi atakayekuwako siku hizo, na kuuliza; nao watakuonyesha hukumu ya hukumu;
10 Nawe fanya sawasawa na hukumu watakayokuonyesha katika mahali pale atakapopachagua Bwana; nawe angalia kutenda sawasawa na yote watakayokuambia;
11 sawasawa na hukumu ya torati watakayokufundisha, na sawasawa na hukumu watakayokuambia, fanya; usiache hukumu watakayokuonyesha, kwenda mkono wa kuume, wala wa kushoto.
12 Na mtu afanyaye kwa kujikinai, na kutomsikiliza kuhani asimamaye hapo ili kuhudumu mbele za Bwana, Mungu wako, au mwamuzi, mtu huyo atakufa; nawe utauondoa uovu katika Israeli.
13 Na watu wote watasikia, na kuogopa, wala hawatatenda tena kwa kimbelembele.
14 Utakapofika katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, na kuimiliki, na kukaa ndani yake, na kusema, Nitaweka mfalme juu yangu, kama mataifa yote wanaonizunguka;
15 Mtamweka mfalme juu yako ambaye Bwana, Mungu wako, atamchagua; mtamweka mmoja wa ndugu zako kuwa mfalme juu yako; usiweke mgeni juu yako, ambaye si ndugu yako.
16 Lakini asijizidishie farasi, wala asiwarudishe watu Misri, ili kwamba aongeze farasi; kwa kuwa Bwana amewaambia, Tangu sasa hamtarudi tena kwa njia hiyo.
17 Wala asijizidishie wake, ili moyo wake usigeuke; wala asijizidishie fedha na dhahabu sana.
18 Tena itakuwa, atakapoketi katika kiti cha enzi cha ufalme wake, atajiandikia nakala ya torati hii katika kitabu, kutoka katika kile kilicho mbele ya makuhani Walawi;
19 Na itakuwa pamoja naye, naye atasoma humo siku zote za maisha yake; apate kujifunza kumcha Bwana, Mungu wake, kushika maneno yote ya torati hii na amri hizi, na kuzifanya;
20 ili moyo wake usijivune juu ya ndugu zake, wala asigeuke kando katika amri, kwenda mkono wa kuume, au wa kushoto; ili kwamba siku zake nyingi katika ufalme wake, yeye na watoto wake, katikati ya Israeli.
SURA YA 18
Bwana ndiye urithi wa makuhani na Walawi - Machukizo ya mataifa yanapaswa kuepukwa - Kristo Nabii asikilizwe - Nabii mwenye kiburi atakufa.
1 Makuhani Walawi, na kabila yote ya Lawi, wasiwe na sehemu wala urithi pamoja na Israeli; watakula dhabihu za BWANA zisongezwazo kwa moto, na urithi wake.
2 Kwa hiyo hawatakuwa na urithi miongoni mwa ndugu zao; Bwana ndiye urithi wao, kama alivyowaambia.
3 Na hii itakuwa haki ya makuhani katika watu hao watoao sadaka, ikiwa ni ng'ombe au kondoo; nao watampa kuhani mguu wa juu, na yale mashavu mawili, na matumbo.
4 Pia malimbuko ya nafaka yako, na divai yako, na mafuta yako, na ngozi ya kwanza ya kondoo wako, utampa.
5 Kwa kuwa Bwana, Mungu wako, amemchagua katika kabila zako zote, asimame na kuhudumu katika jina la Bwana, yeye na wanawe milele.
6 Tena akitoka Mlawi katika malango yako mojawapo, katika Israeli yote, alikokaa, akaja kwa mapenzi yote ya moyo wake mpaka mahali atakapochagua Bwana;
7 Naye atahudumu kwa jina la Bwana, Mungu wake, kama wafanyavyo ndugu zake wote Walawi, wasimamao hapo mbele za Bwana.
8 Watapata sehemu sawa za kula, zaidi ya yale yatakayopatikana katika mauzo ya urithi wake.
9 Utakapokwisha kuingia katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, usijifunze kutenda sawasawa na machukizo ya mataifa hayo.
10 Asionekane miongoni mwenu mtu ampitishaye mwanawe au binti yake motoni, wala asionekane mtu alogaye, wala mtu alogaye kwa kupiga ramli, wala mtu alogaye kwa kupiga ramli, wala mwenye kubashiri;
11 Au mtu kwa kupiga ramli, wala mtu kwa kubagua pepo, wala mchawi.
12 Kwani wote wafanyao mambo haya ni chukizo kwa Bwana; na kwa sababu ya machukizo haya Bwana, Mungu wako, anawafukuza watoke mbele yako.
13 Uwe mkamilifu kwa Bwana, Mungu wako.
14 Kwa maana mataifa haya mtakayoyamiliki, yanasikiliza watu wanaotazama nyakati na kubashiri; lakini wewe, Bwana, Mungu wako, hakukuruhusu kufanya hivyo.
15 Bwana, Mungu wako, atakuondokeshea nabii kutoka kati yako, katika ndugu zako, kama mimi; msikilizeni yeye;
16 sawasawa na hayo yote uliyotaka kwa Bwana, Mungu wako, huko Horebu, siku ya kusanyiko, ukisema, Nisisikie tena sauti ya Bwana, Mungu wangu, wala nisiuone moto huu mkubwa tena, ili nisife.
17 Na Bwana akaniambia, Wamesema vema yale waliyosema.
18 Nami nitawaondokeshea nabii miongoni mwa ndugu zao kama wewe, nami nitatia maneno yangu kinywani mwake; naye atawaambia yote nitakayomwamuru.
19 Na itakuwa, mtu ye yote asiyesikiliza maneno yangu atakayosema kwa jina langu, nitalitaka kwake.
20 Lakini nabii atakayenena neno kwa kujikinai kwa jina langu, ambalo sikumwamuru kulinena, au atakayenena katika jina la miungu mingine, nabii huyo atakufa.
21 Nawe ukisema moyoni mwako, Tutajuaje neno asilolinena Bwana?
22 Nabii anenapo kwa jina la Bwana, lisifuate neno hilo wala kutimia, hilo ndilo neno asilolinena Bwana, lakini nabii huyo amelinena kwa kujikinai; usimwogope.
SURA YA 19
Miji ya makimbilio - alama ya kutoondolewa - Mashahidi wawili angalau - Adhabu ya shahidi wa uongo.
1 Wakati Bwana, Mungu wako, atakapokuwa amekatilia mbali mataifa, ambao nchi yao anakupa wewe Bwana, Mungu wako, nawe ukawatwaa, na kukaa katika miji yao, na katika nyumba zao;
2 utajitengea miji mitatu kati ya nchi yako akupayo Bwana, Mungu wako, uimiliki.
3 Jitengenezee njia, na kugawanya mipaka ya nchi yako, akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi, iwe sehemu tatu, ili kila mwuaji akimbilie huko.
4 Na hii ndiyo kesi ya mwuaji atakayekimbilia huko ili apate kuishi;
5 Kama vile mtu aingiapo mwituni pamoja na jirani yake ili kupasua kuni, na mkono wake kuteka shoka ili kuukata mti, na kichwa kikateleza katika usukani, kikampiga jirani yake, hata akafa; atakimbilia mmojawapo wa miji hiyo, akaishi;
6 Mlipiza kisasi cha damu asije akamfukuza mwuaji, wakati moyo wake unawaka moto, akampata kwa sababu njia ni ndefu, akamwua; ilhali hakustahili kifo kwa vile hakumchukia hapo awali.
7 Kwa hiyo nakuamuru, nikisema, Jitengee miji mitatu.
8 Na kama Bwana, Mungu wako, akiuongeza mpaka wako, kama alivyowaapia baba zako, na kukupa wewe nchi yote aliyoahidi kuwapa baba zako;
9 ukiyashika maagizo haya yote nikuagizayo leo, na kuyafanya, kumpenda Bwana, Mungu wako, na kwenda katika njia zake sikuzote; kisha ujiongezee miji mitatu zaidi yako, zaidi ya hii mitatu;
10 ili isimwagike damu ya mtu asiye na hatia katika nchi yako akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi, na damu iwe juu yako.
11 Lakini mtu awaye yote akimchukia jirani yake, na kumvizia, na kuinuka juu yake, na kumpiga hata akafa, na kukimbilia katika miji hii mojawapo;
12 ndipo wazee wa mji wake watume watu wamtoe huko, na kumtia mkononi mwa mlipiza-kisasi cha damu, ili afe.
13 Jicho lako lisimhurumie, bali uondoe damu ya asiye na hatia katika Israeli, ili upate kufanikiwa.
14 Usiiondoe alama ya mpaka ya jirani yako, walioiweka watu wa kale katika urithi wako, utakaourithi katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, uimiliki.
15 Shahidi mmoja hatasimama juu ya mtu kwa uovu wo wote, au kwa dhambi yo yote, katika dhambi yo yote afanyayo; kwa vinywa vya mashahidi wawili, au kwa vinywa vya mashahidi watatu, jambo litathibitika.
16 Shahidi wa uongo akiinuka juu ya mtu awaye yote na kushuhudia juu yake maovu;
17 ndipo watu hao wawili, wenye mabishano kati yao, watasimama mbele za Bwana, mbele ya makuhani na waamuzi watakaokuwako siku hizo;
18 Na waamuzi watauliza kwa bidii; na tazama, ikiwa shahidi huyo ni shahidi wa uongo, na ametoa ushahidi wa uongo juu ya ndugu yake;
19 ndipo mtamtendea kama alivyowazia kumtendea nduguye; ndivyo utakavyoondoa uovu kati yako.
20 Na hao watakaosalia watasikia na kuogopa, wala hawatatenda tena uovu kama huo kati yenu.
21 Wala jicho lako lisihurumie; lakini maisha yatalipwa kwa uhai, jicho kwa jicho, jino kwa jino, mkono kwa mkono, mguu kwa mguu.
SURA YA 20
Kuhimizwa kwa vita - Ni nani wa kuondolewa vitani - Tangazo la amani - Miti ya nyama ya mwanadamu haipaswi kuharibiwa.
1 Utokapo kwenda vitani kupigana na adui zako, na kuona farasi, na magari, na watu wengi kuliko wewe, usiwaogope; kwa kuwa Bwana, Mungu wako, yu pamoja nawe, aliyekupandisha kutoka nchi ya Misri.
2 Itakuwa, mtakapokaribia vitani, ndipo kuhani atakaribia na kusema na watu;
3 na kuwaambia, Sikieni, Ee Israeli, mnakaribia leo kupigana na adui zenu; mioyo yenu isizimie, msiogope, wala msitetemeke, wala msifadhaike kwa ajili yao;
4 Kwa kuwa Bwana, Mungu wenu, ndiye anayekwenda pamoja nanyi kuwapigania ninyi juu ya adui zenu, kuwaokoa ninyi.
5 Na maakida watasema na watu, na kuwaambia, Ni mtu yupi aliyejenga nyumba mpya, naye hajaiweka wakfu? na aende zake na kurudi nyumbani kwake, asije akafa vitani, na mtu mwingine akaiweka wakfu.
6 Na ni mtu yupi aliyepanda mizabibu, na hajala? na aende zake na kurudi nyumbani kwake, asije akafa vitani, na mtu mwingine akaila.
7 Tena kuna mwanamume gani ambaye amemposa mke na hajamchukua? na aende zake, arudi nyumbani kwake, asije akafa vitani, na mtu mwingine akamtwaa.
8 Na maakida watazidi kusema na watu, nao watasema, Kuna mtu gani aliye na hofu na moyo mzito? na aende zake, arudi nyumbani kwake, isije ikawa mioyo ya ndugu zake ikazimia kama vile moyo wake.
9 Na itakuwa, maakida watakapokwisha kusema na watu, wataweka wakuu wa majeshi kuwaongoza watu.
10 Utakapoukaribia mji ili kupigana nao, utautangazia amani.
11 Itakuwa, kama likikujibu kwa amani, na kukufungulia, ndipo itakuwa, watu wote watakaoonekana ndani yake watakuandikia wewe utozaji ushuru, nao watakutumikia.
12 Na ikiwa hawatafanya amani nawe, lakini watafanya vita juu yako, ndipo utauhusuru;
13 Na Bwana, Mungu wako, atakapoutia mikononi mwako, utampiga kila mume wake kwa makali ya upanga;
14 lakini wanawake, na watoto, na ng'ombe, na wote walio mjini, naam, nyara zake zote, utajitwalia wewe mwenyewe; nawe utakula nyara za adui zako, alizokupa Bwana, Mungu wako.
15 ndivyo utakavyoifanyia miji yote iliyo mbali sana nawe, isiyo ya miji ya mataifa haya.
16 Lakini katika miji ya watu hawa akupayo Bwana, Mungu wako, kuwa urithi wako, usiache kuwa hai kitu cho chote kitakachopumua;
17 Lakini utawaangamiza kabisa; yaani, Mhiti, na Mwamori, na Mkanaani, na Mperizi, na Mhivi, na Myebusi; kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru;
18 ili wasiwafundishe kutenda sawasawa na machukizo yao yote, waliyoifanyia miungu yao; ndivyo mtakavyomtenda BWANA Mungu wenu dhambi.
19 Utakapouhusuru mji muda mrefu, kwa kufanya vita juu yake na kuutwaa, usiharibu miti yake kwa kuwapiga na shoka; kwa maana waweza kula, wala usiwakate (maana mti wa kondeni ni uhai wa mwanadamu) ili kuwatumikisha katika kuzingirwa;
20 Ila miti unayoijua kuwa si miti ya kuliwa, ndiyo utaiharibu na kuikata; nawe ujenge ngome juu ya mji unaofanya vita nawe, hata utakaposhindwa.
SURA YA 21
Ya mauaji yasiyo ya hakika - Mfungwa aliyechukuliwa kuwa mke - Mzaliwa wa kwanza hatakataliwa - Wa mwana mkaidi - Mkosaji.
1 Mtu akionekana ameuawa katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, uimiliki, amelala kondeni, wala haijulikani ni nani aliyemwua;
2 ndipo wazee wako na waamuzi wako watoke nje, nao watapima mpaka miji inayomzunguka huyo aliyeuawa;
3 Tena itakuwa, mji ulio karibu na huyo mtu aliyeuawa, wazee wa mji huo watatwaa ng’ombe dume ambaye hajatumika, ambaye hajavuta nira;
4 Na wazee wa mji huo watamshusha huyo ng’ombe kwenye bonde lenye maji machafu, ambalo halilimwi wala halipandwa mbegu, nao watamkata shingo huyo ng’ombe huko bondeni.
5 Na makuhani, wana wa Lawi, watakaribia; kwa kuwa hao Bwana, Mungu wako, amewachagua kumtumikia, na kubariki katika jina la Bwana; na kwa neno lao kila mashindano na kila pigo yatajaribiwa;
6 Na wazee wote wa mji huo, walio karibu na huyo mtu aliyeuawa, watanawa mikono yao juu ya yule ndama aliyekatwa kichwa bondeni;
7 Nao watajibu na kusema, Mikono yetu haikumwaga damu hii, wala macho yetu hayajaiona.
8 Ee Bwana, uwarehemu watu wako Israeli, uliowakomboa, wala usiweke damu isiyo na hatia juu ya watu wako wa Israeli. Na damu hiyo watasamehewa.
9 Ndivyo utakavyoondoa hatia ya damu isiyo na hatia kati yako, hapo utakapofanya yaliyo sawa machoni pa Bwana.
10 Utokapo kwenda vitani na adui zako, na Bwana, Mungu wako, akiwatia mikononi mwako, nawe ukawachukua mateka;
11 Na kuona kati ya wafungwa mwanamke mzuri, na kumtamani, kwamba umwoze awe mke wako;
12 kisha utamleta nyumbani kwako nyumbani kwako; naye atanyoa kichwa chake, na kukata kucha;
13 Naye atayavua mavazi yake ya uhamisho, na kukaa nyumbani mwako, na kuomboleza baba yake na mama yake mwezi mzima; kisha utaingia kwake, uwe mume wake, naye atakuwa mke wako.
14 Tena itakuwa, usipopendezwa naye, ndipo utamwacha aende atakako; lakini usimwuze hata kidogo kwa fedha, wala usimfanyie biashara, kwa sababu umemtweza.
15 Mtu mume akiwa na wake wawili, mmoja ampenda na mwingine asiyependwa, nao wamemzalia watoto, ampendaye na asiyempenda pia; na ikiwa mwana wa kwanza ni wake ambaye hachukiwa;
16 Ndipo itakuwa hapo atakapowarithisha wanawe vitu alivyo navyo, asimfanye mwana wa mpenzi wake mzaliwa wa kwanza mbele ya mwana wa asiyechukiwa, ambaye ndiye mzaliwa wa kwanza;
17 lakini atamkubali mwana wa asiyechukiwa kuwa mzaliwa wa kwanza, kwa kumpa sehemu maradufu ya vitu vyote alivyo navyo; kwa kuwa yeye ndiye mwanzo wa nguvu zake; haki ya mzaliwa wa kwanza ni yake.
18 Mtu akiwa na mwana mkaidi na mwasi, asiyeitii sauti ya baba yake, wala sauti ya mama yake, na kwamba, wakishamwadhibu, hatawasikiliza;
19 ndipo baba yake na mama yake watamshika na kumleta nje kwa wazee wa mji wake, na lango la mahali pake;
20 nao watawaambia wazee wa mji wake, Huyu mwana wetu ni mkaidi na mwasi, hatasikiza sauti yetu; ni mlafi na mlevi.
21 Na watu wote wa mji wake watampiga kwa mawe, hata afe; ndivyo utakavyoondoa uovu kati yako; na Israeli wote watasikia na kuogopa.
22 Tena ikiwa mtu amefanya dhambi inayostahili kifo, naye atauawa, nawe ukimtundika juu ya mti;
23 Mzoga wake usikae usiku kucha juu ya mti, lakini utamzika siku hiyo; (maana yeye aliyetundikwa amelaaniwa na Mungu;) ili nchi yako isiwe najisi, akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi.
SURA YA 22
Ya ubinadamu kwa ndugu - Jinsia inapaswa kutofautishwa kwa mavazi - Kuchanganyikiwa kuepukwe - Adhabu ya yule anayemsingizia mke wake - Ya uzinzi, ubakaji, uasherati - Kulawiti.
1 Usimwone ng'ombe wa ndugu yako, au kondoo wake, wakipotea, ukajificha kwao; kwa vyovyote vile utamrudisha kwa ndugu yako.
2 Na ikiwa ndugu yako hayuko karibu nawe, au ikiwa humjui, basi umlete nyumbani kwako mwenyewe, naye atakuwa pamoja nawe mpaka ndugu yako atakapomtafuta, nawe umrudishie.
3 Mfanye vivyo hivyo na punda wake; nawe fanya vivyo kwa mavazi yake; na vitu vyote vilivyopotea vya ndugu yako, alivyovipoteza, nawe ukavipata, fanya vivyo hivyo; usijifiche.
4 Usimwone punda wa ndugu yako, au ng'ombe wake ameanguka njiani, ukajificha mbele yao; hakika utamsaidia kuwainua tena.
5 Mwanamke asivae mavazi yampasayo mwanamume, wala mwanamume asivae mavazi ya mwanamke; kwa maana wote wafanyao hivyo ni chukizo kwa Bwana, Mungu wako.
6 Ikiwa kiota cha ndege kikiwa njiani mbele yako, katika mti wo wote, au chini, kwamba ni makinda, au kwamba ni mayai, na mama akiwa juu ya makinda, au juu ya mayai, usimtwae mama huyo pamoja na makinda;
7 Bali utamwacha mama aende zako, na kuwachukua watoto wako; ili upate heri, na uongeze siku zako.
8 Utakapojenga nyumba mpya, fanya ukuta juu ya dari yako, ili usilete damu juu ya nyumba yako, mtu akianguka kutoka humo.
9 Usipande shamba lako la mizabibu mbegu za aina mbalimbali; usije ukatia unajisi matunda ya mbegu yako uliyopanda, na matunda ya shamba lako la mizabibu.
10 Usilimi kwa ng'ombe na punda pamoja.
11 Usivae vazi la aina mbalimbali, kama la sufu na kitani pamoja.
12 Nawe utajifanyia pindo katika pembe nne za vazi lako unalojifunika.
13 Mtu ye yote akitwaa mke, akaingia kwake na kumchukia;
14 mkamletea maneno mabaya, na kumletea jina baya, na kusema, Nilimtwaa mwanamke huyu, nami nilipomjia sikumkuta kijakazi;
15 ndipo babaye huyo msichana na mama yake watazichukua na kuzileta ishara za ubikira wa huyo msichana kwa wazee wa mji langoni;
16 kisha baba yake msichana atawaambia wazee, Binti yangu nimempa mtu huyu awe mkewe, naye anamchukia;
17 Na tazama, ametoa maneno ya kumtukana, akisema, Sikuona binti yako kuwa mjakazi; na bado hizi ndizo ishara za ubikira wa binti yangu. Nao watatandika hiyo nguo mbele ya wazee wa mji.
18 Na wazee wa mji huo watamkamata mtu huyo na kumwadhibu;
19 nao watamlipa shekeli mia za fedha, na kumpa babaye msichana, kwa sababu amemletea bikira wa Israeli jina baya; naye atakuwa mkewe; asimwache siku zake zote.
20 Lakini ikiwa neno hili ni kweli, na ishara za ubikira hazikupatikana kwa huyo msichana;
21 ndipo watamleta msichana mlangoni pa nyumba ya baba yake, na watu wa mji wake wampige kwa mawe hata afe; kwa sababu ametenda upumbavu katika Israeli, kufanya uzinzi katika nyumba ya baba yake; ndivyo utakavyoondoa uovu kati yako.
22 Mtu mume akikutwa amelala na mwanamke aliyeolewa na mume, na wafe wote wawili, mume aliyelala na mwanamke huyo, na huyo mwanamke pia; ndivyo utakavyoondoa uovu katika Israeli.
23 Ikiwa msichana aliye bikira ameposwa na mume, na mtu mume akamkuta mjini na kulala naye;
24 kisha mtawatoa nje wote wawili mpaka lango la mji ule, na kuwapiga kwa mawe hata wafe; yule msichana, kwa sababu hakulia, akiwa mjini; na mume kwa sababu amemtweza mke wa jirani yake; ndivyo utakavyoondoa uovu kati yako.
25 Lakini mtu mume akimkuta msichana aliyeposwa shambani, na huyo mume akamtia nguvu na kulala naye; ndipo afe yule mume peke yake aliyelala naye;
26 Lakini usimtendee msichana neno lolote; ndani ya huyo msichana hakuna dhambi inayostahili kifo; kwa maana kama vile mtu atakapomwinukia jirani yake na kumwua, ndivyo lilivyo jambo hili;
27 Kwa maana alimkuta shambani, na yule msichana aliyeposwa akalia, na hakuna wa kumwokoa.
28 Mtu mume akimpata msichana bikira ambaye hajaposwa, akamshika na kulala naye, nao wamepatikana;
29 ndipo mume atakayelala naye atampa babaye msichana shekeli hamsini za fedha, naye atakuwa mkewe; kwa kuwa amemtweza asimwache siku zake zote.
30 Mwanamume asimtwae mke wa baba yake, wala asifunue vazi la baba yake.
SURA YA 23
Marufuku nyingi.
1 Mtu aliyejeruhiwa kwa mawe, au aliyekatwa sehemu yake ya siri, asiingie katika mkutano wa Bwana.
2 Mwana haramu asiingie katika mkutano wa Bwana; hata kizazi cha kumi asiingie katika mkutano wa Bwana.
3 Mwamoni au Mmoabu asiingie katika mkutano wa Bwana; hata kizazi cha kumi wasiingie katika mkutano wa Bwana milele;
4 kwa sababu hawakuwalaki na mkate na maji njiani, mlipotoka Misri; na kwa sababu walimwajiri Balaamu, mwana wa Beori, wa Pethori, huko Mesopotamia, ili awalaani.
5 Walakini, Bwana, Mungu wako, hakukubali kumsikiliza Balaamu; lakini Bwana, Mungu wako, akaigeuza laana hiyo kuwa baraka kwako, kwa kuwa Bwana, Mungu wako, alikupenda.
6 Usitafute amani yao wala heri siku zako zote milele.
7 Usimchukie Mwedomi; kwa kuwa yeye ni ndugu yako; usimchukie Mmisri; kwa sababu ulikuwa mgeni katika nchi yake.
8 Wana watakaozaliwa nao wataingia katika mkutano wa Bwana katika kizazi chao cha tatu.
9 Jeshi litakapotoka kupigana na adui zako, basi, jilinde na kila neno baya.
10 Akiwa kwenu mtu ye yote ambaye si safi kwa ajili ya unajisi uliompata usiku, ndipo atatoka nje ya marago, asiingie ndani ya marago;
11 Lakini itakuwa, itakapofika jioni, ataoga kwa maji; na jua likichwa, ataingia tena kambini.
12 Nawe utakuwa na mahali nje ya marago, utakakotoka nje;
13 Nawe utakuwa na kasia juu ya silaha yako, na itakuwa, utakapojistarehesha nje ya nchi, uchimbe kwa hicho, na kugeuka nyuma, na kukifunika kile kitokacho kwako;
14 Kwa kuwa Bwana, Mungu wako, hutembea katikati ya marago yako, ili kukuokoa, na kuwatoa adui zako mikononi pako; kwa hiyo kambi yako itakuwa takatifu; ili asione kitu kilicho kichafu ndani yako, akageukia mbali nawe.
15 Usimkabidhi bwana wake mtumwa aliyekimbilia kwako kutoka kwa bwana wake;
16 Atakaa pamoja nawe, hata katikati yenu, mahali atakapopachagua katika mojawapo ya malango yako, mahali apendapo; usimdhulumu.
17 Pasiwe na kahaba kati ya binti za Israeli, wala pasiwe na mwasherati katika wana wa Israeli.
18 Usilete ujira wa kahaba, wala malipo ya mbwa, katika nyumba ya Bwana, Mungu wako, kwa ajili ya nadhiri yo yote; kwa kuwa haya yote mawili ni machukizo kwa Bwana, Mungu wako.
19 Usimkopeshe ndugu yako kwa riba; riba ya fedha, riba ya vyakula, riba ya kitu chochote kinachokopeshwa kwa riba;
20 Mgeni waweza kumkopesha kwa riba; lakini usimkopeshe ndugu yako kwa riba; ili Bwana, Mungu wako, akubarikie katika yote utakayotia mkono wako katika nchi uingiayo kuimiliki.
21 Utakapoweka nadhiri kwa Bwana, Mungu wako, usiwe mlegevu katika kuiondoa; kwa kuwa Bwana, Mungu wako, hakika ataitaka kwako; na itakuwa dhambi kwako.
22 Lakini ukiacha kuweka nadhiri, haitakuwa dhambi kwako.
23 Yale yaliyotoka midomoni mwako yashike na kuyatenda; sadaka ya hiari, kama ulivyoweka nadhiri kwa Bwana, Mungu wako, uliyoahidi kwa kinywa chako.
24 Uingiapo katika shamba la mizabibu la jirani yako, ndipo waweza kula zabibu kwa upendavyo; lakini usitie kitu katika chombo chako.
25 Uingiapo katika nafaka ya jirani yako, ndipo waweza kukwanyua masuke kwa mkono wako; lakini usitie mundu kwenye nafaka ya jirani yako.
SURA YA 24
Ya talaka, ahadi, wezi-watu, ukoma, haki, na hisani.
1 Mtu mume akitwaa mke na kumwoa, na ikawa kwamba hana kibali machoni pake, kwa kuwa amepata unajisi ndani yake; basi na amwandike hati ya talaka, na kumpa mkononi mwake, na kumtoa nje ya nyumba yake.
2 Naye akiisha kuondoka katika nyumba yake, anaweza kwenda kuwa mke wa mtu mwingine.
3 Na huyo mume wa pili akimchukia, na kumwandikia hati ya talaka, na kumpa mkononi mwake, na kumfukuza nyumbani kwake; au akifa huyo mume wa pili, aliyemtwaa kuwa mkewe;
4 Mume wake wa kwanza aliyemwacha hawezi kumtwaa tena kuwa mkewe, baada ya kuwa ametiwa unajisi; kwa kuwa hilo ni chukizo mbele za Bwana; wala usiifanye dhambi nchi, akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi.
5 Mtu akioa mke mpya, asiende vitani, wala asishughulikiwe kazi yo yote; lakini atakuwa huru nyumbani mwaka mmoja, na kumfurahisha mkewe aliyemtwaa.
6 Mtu awaye yote asitwae jiwe la kusagia la chini au la juu kuwa rehani; kwa maana hutwaa uhai wa mtu kuwa rehani.
7 Mtu akipatikana akiiba mmoja wa ndugu zake wa wana wa Israeli, na kumfanyia biashara, au kumuuza; basi mwizi huyo atakufa; nawe uondoe uovu kati yako.
8 Jihadhari katika hilo pigo la ukoma, uangalie kwa bidii, na kutenda sawasawa na hayo yote makuhani Walawi watawafundisha; kama nilivyowaamuru, ndivyo mtashika kufanya.
9 Kumbukeni Bwana, Mungu wenu, alivyomtendea Miriamu njiani, mlipotoka Misri.
10 Ukimkopesha ndugu yako kitu cho chote, usiingie nyumbani kwake kuchukua rehani yake.
11 Nawe utasimama nje, na mtu yule unayemkopesha atakuletea hiyo rehani nje.
12 Na mtu huyo akiwa maskini, usilale pamoja na rehani yake;
13 Kwa vyovyote utampa rehani tena jua lichwapo, apate kulala katika mavazi yake mwenyewe, na kukubariki; nayo itakuwa haki kwako mbele za Bwana, Mungu wako.
14 Usimdhulumu mtumishi aliyeajiriwa aliye maskini na mhitaji, akiwa mmoja wa ndugu zako, au miongoni mwa wageni walio katika nchi yako, ndani ya malango yako;
15 Siku yake utampa ujira wake, wala jua lisiachwe juu yake; kwa kuwa yeye ni maskini, na kuuweka moyo wake juu yake; asije akamlilia Bwana juu yako, ikawa dhambi kwako.
16 Baba hawatauawa kwa ajili ya watoto wao, wala watoto wasiuawe kwa ajili ya baba zao; kila mtu atauawa kwa ajili ya dhambi yake mwenyewe.
17 Usipotoe hukumu ya mgeni, wala ya yatima; wala msitwae mavazi ya mjane kuwa rehani;
18 Lakini kumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa katika Misri, na Bwana, Mungu wako, alikukomboa huko; kwa hiyo nakuamuru ufanye jambo hili.
19 Ukatapo mavuno yako katika shamba lako, na ukasahau mganda katika shamba lako, usirudi kuuleta tena; itakuwa ya mgeni, na yatima, na mjane; ili Bwana, Mungu wako, akubarikie katika kazi zote za mikono yako.
20 Utakapouponda mzeituni wako, hutapanda tena matawi; itakuwa ya mgeni, na yatima, na mjane.
21 Uvunapo zabibu za shamba lako la mizabibu, usiokote baadaye; itakuwa ya mgeni, na yatima, na mjane.
22 Nawe kumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa katika nchi ya Misri; kwa hiyo nakuamuru ufanye jambo hili.
SURA YA 25
Mapigo yasizidi arobaini - Ng'ombe asifungwe kinywa, Kulea ndugu kwa ndugu, Mwanamke asiye na adabu, Mizani isiyo ya haki, Ukumbusho wa Amaleki unapaswa kufutwa.
1 Kukiwa na mashindano kati ya watu, nao wafikishwa mahakamani, na hao waamuzi wawahukumu; ndipo watamhesabia haki mwenye haki, na kumhukumu mtu mwovu.
2 Tena itakuwa, ikiwa mtu mwovu anastahili kupigwa, mwamuzi atamlaza na kupigwa mbele ya uso wake, sawasawa na kosa lake, kwa hesabu fulani.
3 Anaweza kumpiga mapigo arobaini, asizidi; asije, akizidi, na kumpiga zaidi ya hayo mapigo mengi, ndugu yako asionekane kuwa mtu asiyefaa kwako.
4 Usimfunge kinywa ng'ombe apurapo nafaka.
5 Iwapo ndugu wanakaa pamoja, na mmoja wao akafa, naye hana mtoto, mke wa marehemu hataolewa nje na mgeni; ndugu wa mumewe ataingia kwake, na kumtwaa awe mkewe, na kumtimizia impasayo ndugu ya mumewe.
6 Tena itakuwa, mzaliwa wa kwanza atakayemzaa atafanikiwa kwa jina la nduguye aliyekufa, jina lake lisitishwe katika Israeli.
7 Na ikiwa mtu huyo hataki kumchukua mke wa ndugu yake, basi mke wa ndugu yake na apande langoni kwa wazee, na kusema, Ndugu ya mume wangu anakataa kumwinulia ndugu yake jina katika Israeli, hatatimiza wajibu wa ndugu ya mume wangu.
8 Ndipo wazee wa mji wake watamwita na kusema naye; na kama akisimama juu yake, na kusema, Sipendi kumchukua;
9 ndipo mke wa nduguye atamwendea mbele ya wazee, na kumvua kiatu chake mguuni, na kumtemea mate usoni, na kujibu, na kusema, Ndivyo atakavyofanywa mtu yule asiyeijenga nyumba ya ndugu yake.
10 Na jina lake litaitwa katika Israeli, Nyumba ya mtu aliyevuliwa kiatu chake.
11 Wanaume watakaposhindana wao kwa wao, na mke wa mmoja akakaribia ili kumwokoa mumewe na mkono wa yule ampigaye, na kuunyosha mkono wake, na kumshika kwa siri;
12 kisha ukate mkono wake, jicho lako lisiwe na huruma.
13 Usiwe na vipimo mbalimbali katika mfuko wako, kubwa na dogo;
14 Usiwe na vipimo mbalimbali katika nyumba yako, kikubwa na kidogo;
15 Lakini utakuwa na mizani kamili na ya haki, nawe utakuwa na kipimo kamili na cha haki; siku zako zipate kuwa nyingi katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako.
16 Kwa maana wote wafanyao mambo kama hayo, na wote watendao maovu, ni chukizo kwa Bwana, Mungu wako.
17 Kumbuka kile Amaleki walichokutendea njiani, mlipotoka Misri;
18 jinsi alivyokukuta njiani, na kuwapiga watu wako wa nyuma, wote waliokuwa dhaifu nyuma yako, ulipozimia na kuchoka; wala hakumcha Mungu.
19 Basi itakuwa, hapo Bwana, Mungu wako, atakapokuwa amekustarehesha mbele ya adui zako wote wanaokuzunguka, katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi uimiliki, ndipo uufute ukumbusho wa Amaleki chini ya mbingu; usiisahau.
SURA YA 26
Ya malimbuko - zaka ya mwaka wa tatu - Agano kati ya Mungu na watu.
1 Tena itakuwa, utakapoingia katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, iwe urithi, na kuimiliki, na kukaa ndani yake;
2 ya kwamba utwae malimbuko ya matunda yote ya nchi, utakayoleta katika nchi yako akupayo Bwana, Mungu wako, na kuiweka katika kikapu, na kwenda mpaka mahali atakapochagua Bwana, Mungu wako, apakalishe jina lake.
3 Nawe utamwendea kuhani atakayekuwako siku zile, na kumwambia, Nakiri hivi leo mbele za Bwana, Mungu wako, ya kwamba nimefika katika nchi Bwana aliyowaapia baba zetu kwamba atatupa.
4 Kisha kuhani atakitwaa kile kikapu mkononi mwako, na kukiweka chini mbele ya madhabahu ya Bwana, Mungu wako.
5 Nawe nena, na kusema mbele za Bwana, Mungu wako, Baba yangu alikuwa Mwaramu karibu na kuangamia; akashuka mpaka Misri, akakaa huko pamoja na watu wachache, akawa huko taifa kubwa, lenye nguvu, na watu wengi;
6 Wamisri wakatutendea mabaya, wakatutesa, na kuweka utumwa mgumu juu yetu;
7 Na tulipomlilia Bwana, Mungu wa baba zetu, Bwana akasikia sauti yetu, na kutazama mateso yetu, na taabu yetu, na kuonewa kwetu;
8 Naye Bwana akatutoa katika Misri kwa mkono wa nguvu, na kwa mkono ulionyoshwa, na kwa utisho mwingi, na kwa ishara, na kwa maajabu;
9 Naye ametuleta mahali hapa na kutupa nchi hii, nchi inayotiririka maziwa na asali.
10 Na sasa, tazama, nimeleta malimbuko ya nchi, ambayo wewe, Bwana, umenipa. Nawe utaiweka mbele za Bwana, Mungu wako, na kuabudu mbele za Bwana, Mungu wako;
11 Nawe utafurahi katika kila kitu kizuri ambacho Bwana, Mungu wako, amekupa wewe, na nyumba yako, wewe, na Mlawi, na mgeni aliye kati yenu.
12 Utakapokwisha kutoa zaka yote ya maongeo yako katika mwaka wa tatu, ndio mwaka wa zaka, na kumpa Mlawi, na mgeni, na yatima, na mjane, ili wale ndani ya malango yako na kushiba;
13 Nawe utasema mbele za Bwana, Mungu wako, Nimetoa katika nyumba yangu vitu vilivyowekwa wakfu, nami nimempa Mlawi, na mgeni, na yatima, na mjane, sawasawa na amri zako zote ulizoniamuru; sikuzihalifu amri zako, wala sikuzisahau;
14 Sikula katika maombolezo yangu, wala sikuchukua kitu chake kwa ajili ya matumizi mabaya yo yote, wala sijatoa kitu chake kwa ajili ya wafu; lakini nimeisikiliza sauti ya Bwana, Mungu wangu, na kufanya sawasawa na yote uliyoniamuru.
15 Uangalie chini kutoka katika makao yako matakatifu, kutoka mbinguni, uwabariki watu wako Israeli, na nchi ambayo umetupa, kama ulivyowaapia baba zetu, nchi inayotiririka maziwa na asali.
16 Leo Bwana, Mungu wako, amekuagiza kuzifanya amri hizi na hukumu; basi yashike na kuyafanya kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote.
17 Umemthibitisha Bwana leo kuwa ndiye Mungu wako, na kwenda katika njia zake, na kuzishika amri zake, na amri zake, na hukumu zake, na kuisikiza sauti yake;
18 Na Bwana amekuthibitisha hivi leo kuwa watu wake wa milki, kama alivyokuahidi, na kwamba utazishika amri zake zote;
19 na kukuinua juu ya mataifa yote aliyowafanya, kwa sifa, na jina, na heshima; nawe uwe taifa takatifu kwa Bwana, Mungu wako, kama alivyosema.
SURA YA 27
Watu wa kuandika sheria juu ya mawe, na kujenga madhabahu - Makabila yaligawanyika - Laana zinatamkwa.
1 Musa pamoja na wazee wa Israeli wakawaamuru watu, wakisema, Zishikeni amri zote ninazowaamuru leo.
2 Tena itakuwa, siku mtakayovuka Yordani na kuingia katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, utajijengea mawe makubwa, na kuyapiga lipu;
3 Nawe andika juu yake maneno yote ya sheria hii, utakapokwisha kuvuka, ili uingie katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako, nchi imiminikayo maziwa na asali; kama Bwana, Mungu wa baba zako, alivyokuahidi.
4 Basi itakuwa, mtakapovuka Yordani, mtayasimamisha mawe haya ninayowaamuru leo, katika mlima Ebali, na kuyapiga lipu.
5 Na huko utamjengea Bwana, Mungu wako, madhabahu, madhabahu ya mawe; usiinue chombo cho chote cha chuma juu yao.
6 Nawe ujenge madhabahu ya Bwana, Mungu wako, kwa mawe safi; nawe utamtolea Bwana, Mungu wako, sadaka za kuteketezwa juu yake;
7 Nawe utatoa sadaka za amani, na kula huko, na kufurahi mbele za Bwana, Mungu wako.
8 Nawe andika juu ya mawe hayo maneno yote ya torati hii, waziwazi sana.
9 Musa na makuhani Walawi wakanena na Israeli wote, wakasema, Jihadhari, usikie, Ee Israeli; leo umekuwa watu wa Bwana, Mungu wako.
10 Basi isikilize sauti ya Bwana, Mungu wako, na kufanya maagizo yake na sheria zake, ninazokuamuru leo.
11 Musa akawaagiza watu siku iyo hiyo, akisema,
12 Hawa watasimama juu ya mlima Gerizimu ili kuwabariki watu, hapo mtakapovuka Yordani; Simeoni, na Lawi, na Yuda, na Isakari, na Yusufu, na Benyamini;
13 Na hawa watasimama juu ya mlima Ebali ili kulaani; Reubeni, na Gadi, na Asheri, na Zabuloni, na Dani, na Naftali.
14 Na Walawi watanena, na kuwaambia watu wote wa Israeli kwa sauti kuu,
15 Na alaaniwe mtu afanyaye sanamu ya kuchonga, au ya kusubu, machukizo kwa Bwana, kazi ya mikono ya fundi, na kuiweka mahali pa siri; na watu wote watajibu, na kusema, Amina.
16 Na alaaniwe amdharauye baba yake au mama yake; na watu wote waseme, Amina.
17 Na alaaniwe aondoaye mpaka wa jirani yake; na watu wote waseme, Amina.
18 Na alaaniwe ampotezaye kipofu njiani; na watu wote waseme, Amina.
19 Na alaaniwe anayepotosha hukumu ya mgeni, na yatima, na mjane aliyefiwa na mumewe; na watu wote waseme, Amina.
20 Na alaaniwe alalaye na mke wa babaye; kwa sababu ameifunua vazi la babaye; na watu wote waseme, Amina.
21 Na alaaniwe alalaye na mnyama wa namna yo yote; na watu wote waseme, Amina.
22 Na alaaniwe alalaye na umbu lake, binti ya baba yake, au binti ya mamaye; na watu wote waseme, Amina.
23 Na alaaniwe alalaye na mkwewe; na watu wote waseme, Amina.
24 Na alaaniwe ampigaye jirani yake kwa siri; na watu wote waseme, Amina.
25 Na alaaniwe mtu apokeaye ujira wa kumwua asiye na hatia; na watu wote waseme, Amina.
26 Na alaaniwe asiyeyathibitisha maneno yote ya sheria hii na kuyafanya; na watu wote waseme, Amina.
SURA YA 28
Baraka za utii - Laana za kutotii.
1 Itakuwa utakaposikia sauti ya Bwana, Mungu wako, kwa bidii, kutunza na kufanya maagizo yake yote nikuagizayo leo, ndipo Bwana, Mungu wako, atakapokutukuza juu ya mataifa yote ya duniani;
2 Na baraka hizi zote zitakuja juu yako, na kukupata, ikiwa utaisikiza sauti ya Bwana, Mungu wako.
3 Utabarikiwa mjini, utabarikiwa na mashambani.
4 Utabarikiwa uzao wa tumbo lako, na uzao wa nchi yako, na uzao wa ng'ombe wako, maongeo ya ng'ombe wako, na wadogo wa kondoo zako.
5 Kitabarikiwa kapu lako na bakuli lako.
6 Utabarikiwa uingiapo, na utabarikiwa utokapo.
7 Bwana atawafanya adui zako wainukao juu yako kupigwa mbele ya uso wako; watakutokea kwa njia moja, na kukimbia mbele yako kwa njia saba.
8 Bwana ataiamuru baraka ije juu yako katika ghala zako, na katika yote utakayotia mkono wako; naye atakubariki katika nchi akupayo Bwana, Mungu wako.
9 Bwana atakufanya kuwa taifa takatifu kwake, kama alivyokuapia, utakaposhika amri za Bwana, Mungu wako, na kutembea katika njia zake.
10 Na watu wote wa dunia wataona kwamba umeitwa kwa jina la Bwana; nao watakuogopa.
11 Bwana atakufanya uwe na wingi wa uheri, katika uzao wa tumbo lako, na uzao wa wanyama wako wa mifugo, na uzao wa nchi yako, katika nchi Bwana aliyowaapia baba zako kwamba atakupa.
12 Bwana atakufungulia hazina yake njema, yaani, mbingu, kwa kutoa mvua kwa nchi yako kwa wakati wake, na kubariki kazi yote ya mkono wako; nawe utakopesha mataifa mengi, nawe hutakopa wewe.
13 Bwana atakufanya kuwa kichwa, wala si mkia; nawe utakuwa juu tu, wala hutakuwa chini; utakapoyasikiza maagizo ya Bwana, Mungu wako, nikuagizayo leo, kuyaangalia na kufanya;
14 Wala msiache neno lo lote kati ya maneno niwaagizayo leo, kwenda mkono wa kuume au wa kushoto, ili kuifuata miungu mingine na kuitumikia.
15 Lakini itakuwa usipotaka kuisikiza sauti ya Bwana, Mungu wako, kutunza kufanya maagizo yake yote na sheria zake, ninazokuamuru leo, ndipo zitakapokujia laana hizi zote na kukupata;
16 Utalaaniwa mjini, utalaaniwa na mashambani.
17 Litalaaniwa kapu lako, na chombo chako cha kukandikia.
18 Utalaaniwa uzao wa tumbo lako, na uzao wa nchi yako, maongeo ya ng'ombe wako, na wadogo wa kondoo zako.
19 Utalaaniwa uingiapo, na utalaaniwa utokapo;
20 Bwana atakuletea laana, na taabu, na kukemewa, katika yote utakayotia mkono wako kuyafanya, hata uangamizwe, na kuangamia kwa upesi; kwa sababu ya uovu wa matendo yako, ambayo kwayo umeniacha.
21 Bwana atakuambatanisha na tauni, hata atakapokwisha kukuondoa katika nchi uingiayo kuimiliki.
22 Bwana atakupiga kwa kifua kikuu, na homa, na homa, na kuchomwa moto sana, na kwa upanga, na kwa ukame, na koga; nazo zitakufuatia mpaka uangamie.
23 Na mbingu zako zilizo juu ya kichwa chako zitakuwa shaba, na nchi iliyo chini yako itakuwa chuma.
24 Bwana ataifanya mvua ya nchi yako kuwa unga na mavumbi; itakushukia kutoka mbinguni, hata uangamie.
25 Bwana atakufanya upigwe mbele ya adui zako; utawatokea kwa njia moja, na kukimbia mbele yao kwa njia saba; naye atatikiswa katika falme zote za dunia.
26 Na mzoga wako utakuwa chakula cha ndege wote wa angani na wanyama wa nchi, na hakuna mtu atakayewafukuza.
27 Bwana atakupiga kwa majipu ya Misri, na kwa majipu, na kwa upele, na kwa kuwashwa, ambayo hutaweza kuponywa.
28 Bwana atakupiga kwa wazimu, na upofu, na mshangao wa moyo;
29 Utapapasa-papasa adhuhuri kama vile kipofu apapasavyo gizani, wala hutafanikiwa katika njia zako; nawe utaonewa tu na kutekwa siku zote, wala hakuna mtu atakayekuokoa.
30 Utaposa mke, na mwanamume mwingine atalala naye; utajenga nyumba, wala hutaishi ndani yake; utapanda shamba la mizabibu, wala usizivute zabibu zake.
31 Ng’ombe wako atachinjwa mbele ya macho yako, usile; punda wako atachukuliwa kwa jeuri, atoke mbele ya uso wako, wala hatarudishwa kwako; kondoo zako watapewa adui zako, wala hutakuwa na wa kuwaokoa.
32 Wana wako na binti zako watapewa watu wa mataifa mengine, na macho yako yatatazama, na kuzimia kwa kuwatamani mchana kutwa; wala hapatakuwa na nguvu mkononi mwako.
33 Mazao ya nchi yako, na kazi yako yote, taifa usilolijua litakula; nawe utaonewa tu na kupondwa sikuzote;
34 hata uwe wazimu kwa ajili ya maono ya macho yako ambayo utayaona.
35 Bwana atakupiga magotini, na miguuni, kwa majipu mabaya yasiyoweza kuponywa, tangu wayo wa mguu hata juu ya kichwa chako.
36 Bwana atakuleta wewe, na mfalme wako utakayemweka juu yako, kwa taifa ambalo wewe wala baba zako hamkulijua; na huko utatumikia miungu mingine, miti na mawe.
37 Nawe utakuwa ajabu, na mithali, na dhihaka, kati ya mataifa yote ambako Bwana atakupeleka.
38 Utapeleka mbegu nyingi shambani, lakini utavuna kidogo tu; kwa maana nzige wataila.
39 Utapanda mizabibu na kuitunza, lakini hutakunywa divai hiyo, wala zabibu hazitazichuma; maana wadudu watawala.
40 Utakuwa na mizeituni katika mipaka yako yote, lakini hutajipaka mafuta hayo; kwa maana mzeituni wako utachanua matunda yake.
41 Utazaa wana na binti, lakini hutafurahia maisha yao; kwa maana watakwenda utumwani.
42 Miti yako yote na matunda ya nchi yako yataliwa na nzige.
43 Mgeni aliye ndani yako atakwea juu yako sana; nawe utashuka chini sana.
44 Yeye atakukopesha, wala wewe usimkopeshe; yeye atakuwa kichwa, na wewe utakuwa mkia.
45 Zaidi ya hayo, laana hizi zote zitakujilia, na kukuandama, na kukupata, hata uangamizwe; kwa sababu hukuitii sauti ya Bwana, Mungu wako, kushika maagizo yake na sheria zake alizokuamuru.
46 Nazo zitakuwa juu yako na kuwa ishara na juu ya uzao wako milele.
47 kwa sababu hukumtumikia Bwana, Mungu wako, kwa furaha na shangwe ya moyo, kwa ajili ya wingi wa vitu vyote;
48 Kwa hiyo utawatumikia adui zako, ambao Bwana atakutuma juu yako, kwa njaa na kwa kiu na kwa uchi, na kwa kupungukiwa na vitu vyote; naye ataweka nira ya chuma shingoni mwako, hata atakapokuangamiza.
49 Bwana ataleta taifa juu yako kutoka mbali, kutoka mwisho wa dunia, kama tai arukavyo; taifa ambalo hutaelewa ulimi wake;
50 taifa la uso mkali, lisilowajali wazee, wala haliwafadhili kijana;
51 Naye atakula uzao wa mifugo yako, na uzao wa nchi yako, hata uangamizwe; naye hatakuachia nafaka, wala divai, wala mafuta, wala maongeo ya ng'ombe wako, wala kondoo wako, hata atakapokuangamiza.
52 Naye atakuhusuru katika malango yako yote, hata kuta zako ndefu na zenye maboma, ulizozitumainia zishuke, katika nchi yako yote; naye atakuhusuru ndani ya malango yako yote katika nchi yako yote, ambayo Bwana, Mungu wako, amekupa.
53 Nawe utakula uzao wa tumbo lako mwenyewe, nyama ya wana wako na binti zako, aliokupa Bwana, Mungu wako, katika mazingirwa, na katika dhiki, ambayo adui zako watakusumbua nayo;
54 hata mtu huyo kati yenu aliye mwororo, aliye laini sana, jicho lake litakuwa baya kumwelekea ndugu yake, na mke wa kifuani mwake, na mabaki ya watoto wake atawaacha;
55 Hata asimpe hata mmoja wao katika nyama ya wanawe atakayewala; kwa sababu hakusalia na kitu katika kuzingirwa, na katika taabu, ambayo kwayo adui zako watakusumbua katika malango yako yote.
56 Yule mwanamke miongoni mwenu mwororo na laini, ambaye hangethubutu kuweka nyayo za mguu wake juu ya nchi kwa ajili ya unyonge na wororo, jicho lake litakuwa ovu kuelekea mume wa kifua chake, na juu ya mwanawe, na juu ya binti yake.
57 na mtoto wake atokaye kati ya miguu yake, na kwa watoto wake atakaowazaa; kwa maana atawala kwa uficho kwa kukosa vitu vyote, katika kuzingirwa na dhiki, ambayo kwayo adui yako watakutesa katika malango yako.
58 kama hutaki kufanya maneno yote ya torati hii yaliyoandikwa katika kitabu hiki, upate kuliogopa jina hili tukufu na la kutisha, BWANA, MUNGU WAKO;
59 Ndipo Bwana atayafanya mapigo yako kuwa ya ajabu, na mapigo ya uzao wako, mapigo makubwa, ya kudumu muda mrefu, na magonjwa mabaya, ya kudumu sana.
60 Tena atakuletea magonjwa yote ya Misri, uliyoyaogopa; nao watashikamana nawe.
61 Tena kila ugonjwa, na kila pigo, ambalo halikuandikwa katika kitabu cha torati hii, Bwana atakuletea juu yako, hata uangamie.
62 Nanyi mtasalia wachache kwa hesabu, ingawa mlikuwa kama nyota za mbinguni kwa wingi; kwa sababu hukutaka kuitii sauti ya Bwana, Mungu wako.
63 Na itakuwa, kama vile Bwana alivyofurahi juu yenu kuwatendea mema, na kuwafanya kuwa wengi; ndivyo Bwana atakavyofurahi juu yenu ili kuwaangamiza, na kuwaangamiza; nanyi mtang’olewa kutoka katika nchi ambayo unaingia kuimiliki.
64 Na Bwana atakutawanya kati ya watu wote, kutoka mwisho mmoja wa dunia hadi mwisho mwingine; na huko utatumikia miungu mingine, ambayo wewe wala baba zako hamkuijua, ya miti na mawe.
65 Na kati ya mataifa haya hutapata raha, wala nyayo za mguu wako hazitapata raha; lakini Bwana atakupa huko moyo wa kutetema, na macho kuzorota, na huzuni ya moyo;
66 Na uhai wako utakuwa na shaka mbele yako; nawe utaogopa mchana na usiku, wala hutakuwa na hakika ya maisha yako;
67 Asubuhi utasema, Laiti ingekuwa jioni! na jioni utasema, Laiti ingekuwa asubuhi! kwa ajili ya hofu ya moyo wako, ambayo utaogopa nayo, na kwa ajili ya maono ya macho yako ambayo utayaona.
68 Na Bwana atakuleta tena Misri kwa merikebu, kwa njia ile niliyokuambia, Hutaiona tena tena; na huko mtauzwa kwa adui zenu kuwa watumwa na wajakazi, wala hapana mtu atakayewanunua.
SURA YA 29
Musa anahimiza kwa utii - Wote wanaletwa mbele ya Bwana ili kuingia katika agano lake - Mambo ya siri ni ya Mungu.
1 Haya ndiyo maneno ya agano, ambalo Bwana alimwagiza Musa alifanye na wana wa Israeli katika nchi ya Moabu, zaidi ya agano alilofanya nao huko Horebu.
2 Musa akawaita Israeli wote, na kuwaambia, Mmeona yote Bwana aliyoyatenda mbele ya macho yenu katika nchi ya Misri, kwa Farao, na watumishi wake wote, na nchi yake yote;
3 Majaribu makubwa ambayo macho yako yameona, ishara, na miujiza ile mikuu;
4 Lakini Bwana hakuwapa moyo wa kuona, na macho ya kuona, na masikio ya kusikia, hata leo.
5 Nami nimewaongoza miaka arobaini nyikani; mavazi yako hayakuchakaa, wala viatu vyako havikuchakaa miguuni pako.
6 Hamkula mkate, wala hamkunywa divai wala kileo; ili mpate kujua ya kuwa mimi ndimi Bwana, Mungu wenu.
7 Mlipofika mahali hapa, Sihoni, mfalme wa Heshboni, na Ogu, mfalme wa Bashani, wakatutokea kupigana nasi, nasi tukawapiga;
8 Tukatwaa nchi yao, tukawapa Wareubeni, na Wagadi, na nusu ya kabila ya Manase, iwe urithi wao.
9 Basi yashikeni maneno ya agano hili, na kuyafanya, ili mpate kufanikiwa katika yote mfanyayo.
10 Leo mnasimama nyote mbele za Bwana, Mungu wenu; maakida wenu wa kabila zenu, wazee wenu, na maakida wenu, pamoja na watu wote wa Israeli;
11 watoto wenu, na wake zenu, na mgeni aliye kambini mwako, tangu mpasuaji kuni hata mtekaji wa maji yako;
12 ili uingie katika agano na Bwana, Mungu wako, na kiapo chake, afanyacho Bwana, Mungu wako pamoja nawe leo;
13 ili akuweke leo uwe watu wake, na yeye awe Mungu kwako, kama alivyokuambia, na kama alivyowaapia baba zako, Ibrahimu, na Isaka, na Yakobo.
14 Wala sifanyi agano hili na kiapo hiki na ninyi peke yenu;
15 lakini pamoja na yeye asimamaye hapa pamoja nasi leo mbele za Bwana, Mungu wetu, na pamoja na yeye ambaye hayupo pamoja nasi leo;
16 (Kwa maana mnajua jinsi tulivyokaa katika nchi ya Misri, na jinsi tulivyopita kati ya mataifa mliyopita kati yake;
17 Nanyi mmeona machukizo yao, na sanamu zao za miti na mawe, fedha na dhahabu, zilizokuwa kati yao;
18 pasiwepo kwenu mwanamume, au mwanamke, au jamaa, au kabila, ambao moyo wao umegeuka leo na kumwacha Bwana, Mungu wetu, ili kwenda na kuitumikia miungu ya mataifa haya; isije ikawa kwenu shina lizaalo uchungu na pakanga;
19 Na ikawa, asikiapo maneno ya laana hii, atajibariki moyoni mwake, akisema, Nitakuwa na amani, nijapokwenda katika uwazi wa moyo wangu, kuongeza ulevi juu ya kiu;
20 Bwana hatamwachilia, lakini hasira ya Bwana na wivu wake zitafuka moshi juu ya mtu huyo, na laana zote zilizoandikwa katika kitabu hiki zitalala juu yake, na Bwana atalifuta jina lake chini ya mbingu.
21 Naye Bwana atamtenga katika kabila zote za Israeli kwa mabaya, kwa laana zote za agano zilizoandikwa katika kitabu hiki cha torati;
22 hata kizazi kitakachokuja cha watoto wenu, kitakachoinuka baada yenu, na mgeni atakayekuja kutoka nchi ya mbali, watakapoona mapigo ya nchi hiyo, na magonjwa ambayo Bwana ameiweka juu yake;
23 na nchi yake yote ni kiberiti, na chumvi, na iwakayo moto, isipandwa, wala haizai, wala nyasi haimei humo, kama maangamizi ya Sodoma na Gomora, Adma na Seboimu, ambayo Bwana aliiangamiza kwa hasira yake na ghadhabu yake;
24 Hata mataifa yote yatasema, Mbona Bwana ameitendea hivi nchi hii? joto la hasira hii kuu lamaanisha nini?
25 Ndipo watu watasema, Kwa sababu wameliacha agano la Bwana, Mungu wa baba zao, alilofanya nao hapo alipowatoa katika nchi ya Misri;
26 Kwa maana walikwenda na kutumikia miungu mingine na kuiabudu, miungu ambayo hawakuijua wala hakuwapa;
27 Hasira ya Bwana ikawaka juu ya nchi hii, na kuleta juu yake laana zote zilizoandikwa katika kitabu hiki;
28 Bwana akawang'oa katika nchi yao kwa hasira na ghadhabu na uchungu mwingi na kuwatupa katika nchi nyingine kama hivi leo.
29 Mambo ya siri ni ya Bwana, Mungu wetu; lakini mambo yaliyofunuliwa ni yetu sisi na watoto wetu milele, ili tufanye maneno yote ya sheria hii.
SURA YA 30
Rehema zilizoahidiwa kwa wanaotubu - Amri iliyo wazi - Mauti na uzima zimewekwa mbele yao.
1 Itakuwa, mambo haya yote yatakapokujilia, baraka, na laana, niliyoweka mbele yako, nawe utayakumbuka katika mataifa yote, huko alikokufukuza Bwana, Mungu wako;
2 nawe utamrudia Bwana, Mungu wako, na kuitii sauti yake kama yote nikuagizayo leo, wewe na watoto wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote;
3 ndipo Bwana, Mungu wako, atakapougeuza utumwa wako, na kukuhurumia, na kurudi na kukukusanya kutoka kwa mataifa yote, huko alikokutawanyia Bwana, Mungu wako.
4 Kama mtu wa kwenu akifukuzwa hata pande za mwisho za mbingu, kutoka huko atakukusanya Bwana, Mungu wako, na kutoka huko atakuleta;
5 Naye Bwana, Mungu wako, atakuingiza katika nchi waliyomiliki baba zako, nawe utaimiliki; naye atakutendea mema, na kukufanya kuwa wengi kuliko baba zako.
6 Naye Bwana, Mungu wako, atautahiri moyo wako, na moyo wa uzao wako, ili kumpenda Bwana, Mungu wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, upate kuwa hai.
7 Naye Bwana, Mungu wako, ataweka laana hizi zote juu ya adui zako, na juu ya wale wakuchukiao, waliokutesa.
8 Nawe utarudi na kuitii sauti ya Bwana, na kuyafanya maagizo yake yote nikuagizayo leo.
9 Na Bwana, Mungu wako, atakufanya uwe na wingi katika kila kazi ya mkono wako, katika uzao wa tumbo lako, na uzao wa ng'ombe wako, na uzao wa nchi yako, upate mema; kwa kuwa Bwana atakufurahia tena kwa mema, kama alivyowafurahia baba zako;
10 ikiwa utaisikiza sauti ya Bwana, Mungu wako, kushika maagizo yake na sheria zake zilizoandikwa katika kitabu hiki cha torati, na ukirejea kwa Bwana, Mungu wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote.
11 Kwa maana amri hii ninayokuamuru leo, si siri kwako, wala haiko mbali.
12 Hauko mbinguni, hata useme, Ni nani atakayekwea mbinguni kwa ajili yetu, na kutuletea, ili tusikie na kukifanya?
13 Wala hauko ng’ambo ya bahari, hata useme, Ni nani atakayevuka bahari kwa ajili yetu na kutuletea, tupate kuisikia na kuifanya?
14 Lakini neno li karibu nawe sana, katika kinywa chako na moyoni mwako, upate kulifanya.
15 Tazama, nimekuwekea leo mbele yako uzima na mema, na mauti na mabaya;
16 kwa kuwa nakuagiza hivi leo kumpenda Bwana, Mungu wako, kuenenda katika njia zake, na kushika maagizo yake, na sheria zake, na hukumu zake, upate kuwa hai na kuongezeka; na Bwana, Mungu wako, atakubarikia katika nchi uingiayo kuimiliki.
17 Lakini moyo wako ukikengeuka, usitake kusikiliza, lakini umevutwa na kuabudu miungu mingine na kuitumikia;
18 Nawashuhudia hivi leo, ya kwamba hakika mtaangamia, wala hamtazifanya siku zenu kuwa nyingi katika nchi, ambayo mwavuka Yordani ili kuimiliki.
19 Nazishuhudiza mbingu na nchi juu yenu hivi leo, kuwa nimekuwekea mbele yako uzima na mauti, baraka na laana; basi chagua uzima, ili uwe hai, wewe na uzao wako;
20 Ili umpende Bwana, Mungu wako, na kuitii sauti yake, na kushikamana naye; kwa kuwa yeye ndiye uzima wako, na wingi wa siku zako; upate kukaa katika nchi Bwana aliyowaapia baba zako, Ibrahimu, na Isaka, na Yakobo, kwamba atawapa.
SURA YA 31
Musa akamtia moyo Yoshua na watu - agizo lake kwa Yoshua - Musa akawapa Walawi kitabu cha torati ili waitunze - akawapinga wazee.
1 Musa akaenda na kuwaambia Israeli wote maneno haya.
2 Akawaambia, Mimi leo nina umri wa miaka mia na ishirini; Siwezi tena kutoka na kuingia; tena Bwana ameniambia, Hutavuka mto huu wa Yordani.
3 Bwana, Mungu wako, ndiye atakayevuka mbele yako, naye atayaangamiza mataifa haya mbele yako, nawe utawamiliki; na Yoshua ndiye atakayevuka mbele yako, kama Bwana alivyosema.
4 Naye Bwana atawatenda kama alivyowatenda Sihoni na Ogu, wafalme wa Waamori, na nchi yao, aliowaangamiza.
5 Naye Bwana atawatoa mbele ya nyuso zenu, ili mpate kuwatenda sawasawa na maagizo yote niliyowaamuru.
6 Iweni hodari na moyo wa ushujaa, msiwaogope wala msiwaogope; kwa kuwa Bwana, Mungu wako, ndiye atakayekwenda pamoja nawe; hatakupungukia wala hatakuacha.
7 Musa akamwita Yoshua, akamwambia mbele ya macho ya Israeli wote, Uwe hodari na moyo wa ushujaa; kwani lazima uende pamoja na watu hawa mpaka nchi ambayo Bwana amewaapia baba zao kwamba atawapa; nawe utawarithisha.
8 Na Bwana, ndiye atakayekutangulia; atakuwa pamoja nawe, hatakupungukia, wala hatakuacha; msiogope wala msifadhaike.
9 Musa akaandika sheria hii, akawapa makuhani, wana wa Lawi, waliolichukua sanduku la agano la Bwana, na wazee wote wa Israeli.
10 Musa akawaamuru, akisema, Mwishoni mwa kila miaka saba, katika sikukuu ya mwaka wa maachilio, katika sikukuu ya vibanda;
11 Waisraeli wote watakapokuja kuonekana mbele za Bwana, Mungu wako, mahali atakapopachagua, utaisoma torati hii mbele ya Israeli wote masikioni mwao.
12 Wakusanye watu pamoja, wanaume, na wanawake, na watoto, na mgeni aliye ndani ya malango yako, wapate kusikia, na kujifunza, na kumcha Bwana, Mungu wenu, na kuangalia kutenda maneno yote ya torati hii;
13 na watoto wao, ambao hawakujua neno lo lote, wapate kusikia, na kujifunza kumcha Bwana, Mungu wenu, siku zote mtakazoishi katika nchi mtakayovuka Yordani kuimiliki.
14 Bwana akamwambia Musa, Tazama, siku zako za kufa zinakaribia; mwite Yoshua, mkajihudhurie katika hema ya kukutania, ili nipate kumwagiza. Musa na Yoshua wakaenda, wakajihudhurisha katika hema ya kukutania.
15 Bwana akaonekana katika hema katika nguzo ya wingu; na nguzo ya wingu ikasimama juu ya mlango wa hema.
16 Bwana akamwambia Musa, Tazama, utalala na baba zako; na watu hawa watainuka, na kufanya uasherati na miungu ya wageni wa nchi, waendako ili kuwa kati yao, wataniacha mimi, na kulivunja agano langu nililofanya nao.
17 Ndipo hasira yangu itawaka juu yao siku hiyo, nami nitawaacha, na nitawaficha uso wangu, nao wataliwa, na mabaya mengi na taabu zitawapata; hata siku hiyo watasema, Je!
18 Nami hakika nitauficha uso wangu siku hiyo kwa ajili ya maovu yote waliyoyafanya, kwa kugeukia miungu mingine.
19 Basi sasa jiandikieni wimbo huu, mkawafundishe wana wa Israeli; uweke vinywani mwao, ili wimbo huu uwe shahidi kwangu juu ya wana wa Israeli.
20 Maana nitakapokwisha kuwaleta katika nchi niliyowaapia baba zao, itiririkayo maziwa na asali; nao watakula na kushiba, na kunenepa; ndipo wataigeukia miungu mingine, na kuitumikia, na kunikasirisha, na kulivunja agano langu.
21 Na itakuwa, yatakapowapata mabaya mengi na taabu, wimbo huu utashuhudia juu yao kama shahidi; kwani haitasahauliwa kutoka katika vinywa vya uzao wao; kwa maana nayajua mawazo yao wanayozunguka, hata sasa, kabla sijawaleta katika nchi niliyoapa.
22 Basi Musa akauandika wimbo huu siku iyo hiyo, akawafundisha wana wa Israeli.
23 Kisha akamwagiza Yoshua, mwana wa Nuni, akasema, Uwe hodari na moyo wa ushujaa; kwa maana utawaingiza wana wa Israeli katika nchi niliyowaapia; nami nitakuwa pamoja nawe.
24 Ikawa, Musa alipokwisha kuyaandika maneno ya torati hii katika kitabu, hata yakaisha;
25 Musa akawaamuru Walawi, waliolichukua sanduku la agano la Bwana, akisema,
26 Twaeni kitabu hiki cha torati, na kukiweka kando ya sanduku la agano la Bwana, Mungu wenu, kiwepo kuwa ushahidi juu yenu.
27 Maana nayajua maasi yako, na shingo yako ngumu; tazama, mimi ningali hai pamoja nanyi leo, mmekuwa waasi juu ya Bwana; na ni zaidi gani baada ya kifo changu?
28 Nikusanyieni kwangu wazee wote wa kabila zenu, na maakida wenu, ili niseme maneno haya masikioni mwao, na kuzishuhudiza mbingu na nchi juu yao.
29 Kwa maana najua ya kuwa baada ya kufa kwangu mtajiharibu nafsi zenu kabisa, na kukengeuka katika njia niliyowaamuru ninyi; na mabaya yatawapata siku za mwisho; kwa sababu mtafanya yaliyo maovu machoni pa Bwana na kumtia hasira kwa kazi ya mikono yenu.
30 Musa akasema maneno ya wimbo huu masikioni mwa kusanyiko lote la Israeli, hata yakaisha.
SURA YA 32
Wimbo wa Musa—Mungu akamtuma juu ya mlima Nebo, aione nchi, akafa.
1 Sikieni, enyi mbingu, nami nitanena; nawe nchi, uyasikie maneno ya kinywa changu.
2 Mafundisho yangu yatadondoka kama mvua, maneno yangu yatashuka kama umande, kama mvua juu ya majani mabichi, na kama manyunyu juu ya majani;
3 Kwa sababu nitalitangaza jina la Bwana; Mpeni ukuu Mungu wetu.
4 Yeye ni Mwamba, kazi yake ni kamilifu; maana njia zake zote ni hukumu; Mungu wa kweli asiye na uovu, yeye ndiye mwenye haki na adili.
5 Wamejiharibu nafsi zao, si doa la watoto wake; wao ni kizazi cha ukaidi na chenye ukaidi.
6 Je! Mnamlipa Bwana hivi, Enyi watu wajinga na msio na hekima? si baba yako aliyekununua? si yeye aliyekuumba na kukuweka imara?
7 Kumbukeni siku za kale, Fikirini miaka ya vizazi vingi; mwulize baba yako, naye atakuonyesha; wazee wako, nao watakuambia.
8 Aliye juu alipowagawia mataifa urithi wao, hapo alipowatenga wana wa Adamu, aliweka mipaka ya watu kama hesabu ya wana wa Israeli.
9 Kwa kuwa sehemu ya Bwana ni watu wake; Yakobo ni kura ya urithi wake.
10 Alimkuta katika nchi ya ukame, Na katika nyika tupu, yenye kuomboleza; akampeleka huku na huko, akamwelekeza, akamhifadhi kama mboni ya jicho lake.
11 Kama vile tai akisavyo kiota chake, Arukaye juu ya makinda yake;
12 Kwa hiyo Bwana peke yake ndiye aliyemwongoza, wala hapakuwa na mungu mgeni pamoja naye.
13 Akampandisha mahali pa nchi palipoinuka, ili ale mazao ya mashamba; naye akamnywesha asali ya mwambani, na mafuta katika mwamba mgumu;
14 Siagi ya ng'ombe, na maziwa ya kondoo, pamoja na mafuta ya wana-kondoo, na kondoo waume wa ukoo wa Bashani, na mbuzi, pamoja na mafuta ya figo za ngano; nawe ukanywa damu safi ya zabibu.
15 Lakini Yeshuruni alinenepa, akapiga teke; umekuwa mnene, umekuwa mnene, umenona; kisha akamwacha Mungu aliyemfanya, na kumdharau Mwamba wa wokovu wake.
16 Wakamtia wivu kwa miungu migeni, wakamkasirisha kwa machukizo.
17 Walitoa dhabihu kwa pepo, si kwa Mungu; kwa miungu wasiyoijua, miungu mipya iliyozuka karibuni, ambayo baba zenu hawakuiogopa.
18 Mwamba aliyekuzaa humkumbuki, nawe umemsahau Mungu aliyekuumba.
19 Bwana alipoona hayo, akawachukia, Kwa sababu ya kukasirishwa na wanawe, na binti zake.
20 Akasema, Nitawaficha uso wangu, Nitaona mwisho wao utakuwaje; kwa maana wao ni kizazi cha mbele sana, watoto wasio na imani ndani yao.
21 Wamenitia wivu kwa kitu ambacho si Mungu; wamenitia hasira kwa ubatili wao; nami nitawatia wivu kwa wale ambao si watu; nitawakasirisha kwa taifa la wapumbavu.
22 Kwa maana moto umewashwa katika hasira yangu, nao utawaka mpaka chini kabisa kuzimu, na kuiteketeza dunia pamoja na mazao yake, na kuwasha moto misingi ya milima.
23 Nitaweka mabaya juu yao; Nitatumia mishale yangu juu yao.
24 Watateketezwa kwa njaa, na kuliwa na joto kali, na uharibifu uchungu; Nami nitawapelekea meno ya wanyama wakali, pamoja na sumu ya nyoka wa mavumbini.
25 Upanga nje, na ndani vitisho vitamwangamiza kijana na mwanamwali, Anyonyaye pamoja na mvi.
26 Nalisema, Ningewatawanya pembeni, Ningeukomesha ukumbusho wao miongoni mwa wanadamu;
27 Kama si niliogopa ghadhabu ya adui, adui zao wasije wakafanya mambo ya ajabu, wasije wakasema, Mkono wetu umeinuliwa, Wala Bwana hakufanya haya yote.
28 Maana wao ni taifa lisilo na mashauri, wala hamna ufahamu ndani yao.
29 Laiti wangekuwa na hekima, kwamba wangeelewa haya, na kwamba wangefikiria mwisho wao!
30 Mtu mmoja angefukuzaje watu elfu, na wawili wangekimbizaje watu elfu kumi, kama Mwamba wao asingaliwauza, Na Bwana hakuwafunga?
31 Kwa maana mwamba wao si kama Mwamba wetu, hata adui zetu wenyewe wakiwa waamuzi.
32 Kwa maana mzabibu wao ni wa mzabibu wa Sodoma, na wa mashamba ya Gomora; zabibu zao ni zabibu za uchungu, vishada vyao ni chungu;
33 Mvinyo yao ni sumu ya mazimwi, Na sumu kali ya nyoka.
34 Je, haya hayakuwekwa akiba kwangu, Na kutiwa muhuri kati ya hazina zangu?
35 Kisasi ni changu, na malipo; miguu yao itateleza kwa wakati wake; kwa maana siku ya msiba wao imekaribia, na mambo yatakayowapata yanafanya haraka.
36 Kwani Bwana atawahukumu watu wake, na kuwahurumia watumishi wake, aonapo kwamba nguvu zao zimetoweka, hakuna aliyefungwa, wala aliyeachwa.
37 Naye atasema, Iko wapi miungu yao, Mwamba wao walioutumainia;
38 Ni nani waliokula mafuta ya dhabihu zao, Na kunywa divai ya sadaka zao za kinywaji? wasimame wakusaidie, na ziwe ulinzi wako.
39 Tazama sasa ya kuwa mimi, naam, mimi ndiye, wala hapana mungu pamoja nami; mimi huua, nami nahuisha; nimejeruhi, na ninaponya; wala hakuna awezaye kuokoa na mkono wangu.
40 Kwa maana nainua mkono wangu mbinguni, na kusema, Ninaishi milele.
41 Nikiunoa upanga wangu unaometa, Na mkono wangu ukishika hukumu; Nitalipiza kisasi kwa adui zangu, nami nitawalipa wanaonichukia.
42 Nitailevya mishale yangu kwa damu, na upanga wangu utakula nyama; na kwamba kwa damu ya waliouawa na wafungwa, tangu mwanzo wa kisasi juu ya adui.
43 Furahini, Enyi mataifa, pamoja na watu wake; kwa maana atalipiza kisasi damu ya watumishi wake, na kulipa kisasi adui zake, na atairehemu nchi yake na watu wake.
44 Musa akaenda na kusema maneno yote ya wimbo huu masikioni mwa watu, yeye na Hoshea, mwana wa Nuni.
45 Musa akamaliza kuwaambia Israeli wote maneno hayo yote;
46 Akawaambia, Yawekeni mioyoni mwenu maneno yote ninayoshuhudia kati yenu leo, ambayo mtawaamuru watoto wenu waangalie kuyafanya maneno yote ya torati hii.
47 Kwa maana si jambo la bure kwenu; kwa sababu ni maisha yako; na kwa jambo hili mtazifanya siku zenu kuwa nyingi katika nchi mtakayovuka Yordani kuimiliki.
48 Bwana akanena na Musa siku iyo hiyo, na kumwambia,
49 Panda juu ya mlima huu wa Abarimu, mpaka mlima Nebo, ulio katika nchi ya Moabu, kuelekea Yeriko; na tazama, nchi ya Kanaani, niwapayo wana wa Israeli kuwa milki yao;
50 ukafe katika mlima unaopanda, na kukutanishwa pamoja na watu wako; kama Haruni ndugu yako alivyokufa katika mlima wa Hori, akakusanywa pamoja na watu wake;
51 kwa sababu mlinikosa kati ya wana wa Israeli kwenye maji ya Meriba-Kadeshi, katika bara ya Sini; kwa sababu hamkunitakasa katikati ya wana wa Israeli.
52 Lakini utaiona hiyo nchi mbele yako; lakini hutakwenda huko hata nchi niwapayo wana wa Israeli.
SURA YA 33
Ukuu wa Mungu - Baraka za makabila.
1 Na hii ndiyo baraka, ambayo Musa, mtu wa Mungu, aliwabariki nayo wana wa Israeli kabla ya kufa kwake.
2 Akasema, Bwana alikuja kutoka Sinai, Akainuka kutoka Seiri kuwaendea; aling'aa kutoka mlima Parani, akaja na watakatifu elfu kumi; kutoka mkono wake wa kulia ilitoka sheria moto kwa ajili yao.
3 Ndio, aliwapenda watu; watakatifu wake wote wamo mkononi mwako; wakaketi miguuni pako; kila mtu atapokea katika maneno yako.
4 Musa alituamuru sheria, urithi wa mkutano wa Yakobo.
5 Naye alikuwa mfalme katika Yeshuruni, wakati wakuu wa watu na kabila za Israeli walipokusanyika pamoja.
6 Reubeni na aishi, asife; wala watu wake wasiwe wachache.
7 Na hii ndiyo baraka ya Yuda; akasema, Ee Bwana, isikie sauti ya Yuda, umlete kwa watu wake; mikono yake na imtoshele; na uwe msaada kwake kutokana na adui zake.
8 Akasema kuhusu Lawi, Thumimu yako na Urimu yako na ziwe pamoja na mtakatifu wako, uliyemjaribu huko Masa, na uliyeshindana naye penye maji ya Meriba;
9 ambaye aliwaambia baba yake na mama yake, Sikumwona; wala hakuwatambua ndugu zake, wala hakuwajua watoto wake mwenyewe; kwa maana wamelishika neno lako, na kulishika agano lako.
10 Watamfundisha Yakobo hukumu zako, Na Israeli sheria yako; wataweka uvumba mbele yako, na sadaka nzima ya kuteketezwa juu ya madhabahu yako.
11 Ee Bwana, ubariki mali yake, Na ukubali kazi ya mikono yake; wapige viuno vyao wanaoinuka dhidi yake, na wao wanaomchukia, wasiinuke tena.
12 Na juu ya Benyamini alisema, Mpendwa wa Bwana atakaa salama kwake; na Bwana atamfunika mchana kutwa, na atakaa katikati ya mabega yake.
13 Naye Yusufu akasema, Nchi yake na ibarikiwe na Bwana, Kwa vitu vya thamani vya mbinguni, na kwa umande, na kwa kilindi kilalacho chini;
14 Na kwa matunda ya thamani yatokanayo na jua, na kwa vitu vya thamani vitokanavyo na mwezi;
15 Na kwa vitu vikuu vya mlima wa kale, na vitu vya thamani vya vilima vilivyodumu;
16 na kwa vitu vya thamani vya dunia, na utimilifu wake, na kwa ukarimu wake yeye akaaye msituni; baraka na ije juu ya kichwa cha Yusufu, na juu ya kichwa cha yule aliyetengwa na ndugu zake.
17 Utukufu wake ni kama mzaliwa wa kwanza wa ng'ombe wake, na pembe zake ni kama pembe za nyati; kwa hizo atawasukuma watu hata miisho ya dunia; nao ni elfu kumi za Efraimu, na hao ni maelfu ya Manase.
18 Naye Zabuloni akasema, Furahi, Zabuloni, katika kutoka kwako; na, Isakari, hemani mwako.
19 Watawaita mataifa waje mlimani; huko watatoa dhabihu za haki; kwa maana watanyonya wingi wa bahari, na hazina zilizofichwa mchangani.
20 Na Gadi akasema, Na abarikiwe yeye amongezaye Gadi; anakaa kama simba, na kurarua mkono na utosi wa kichwa.
21 Akajitengenezea sehemu ya kwanza, kwa maana huko ndiko alikokuwa ameketi mtoa sheria; naye akaja pamoja na wakuu wa watu, akafanya haki ya Bwana, na hukumu zake pamoja na Israeli.
22 Na Dani akasema, Dani ni mwana-simba; ataruka kutoka Bashani.
23 Na juu ya Naftali akasema, Ee Naftali, uliyeshiba neema, na uliyejaa baraka za Bwana, umiliki magharibi na kusini.
24 Na Asheri akasema, Asheri na abarikiwe kwa watoto; na akubalike kwa ndugu zake, na achovye mguu wake katika mafuta.
25 Viatu vyako vitakuwa vya chuma na shaba; na kama siku zako ndivyo zitakavyokuwa nguvu zako.
26 Hakuna aliye kama Mungu wa Yeshuruni, Yeye apandaye juu ya mbingu kwa msaada wako, na angani kwa ukuu wake.
27 Mungu wa milele ndiye kimbilio lako, na chini kuna mikono ya milele; naye atawafukuza adui mbele yako; na kusema, Waangamize.
28 Ndipo Israeli atakaa salama peke yake; chemchemi ya Yakobo itakuwa juu ya nchi ya nafaka na divai; mbingu zake zitadondosha umande.
29 Heri wewe, Ee Israeli; Ni nani aliye kama wewe, enyi watu waliookolewa na Bwana, ngao ya msaada wako, na ambaye ni upanga wa utukufu wako! na adui zako wataonekana kuwa waongo kwako; nawe utakanyaga mahali pao pa juu.
SURA YA 34
Musa anaitazama nchi - Anakufa - Umri wake - Maombolezo kwa ajili yake - Yoshua anachukua nafasi yake.
1 Musa akapanda kutoka nchi tambarare ya Moabu mpaka mlima Nebo, hata kilele cha Pisga, kuelekea Yeriko; Bwana akamwonyesha nchi yote ya Gileadi hata Dani;
2 Na Naftali yote, na nchi ya Efraimu, na Manase, na nchi yote ya Yuda, mpaka bahari ya mwisho;
3 na kusini, na nchi tambarare ya bonde la Yeriko, mji wa mitende, mpaka Soari.
4 Bwana akamwambia, Hii ndiyo nchi niliyowaapia Ibrahimu, na Isaka, na Yakobo, nikisema, Nitawapa uzao wako; Nimekuonyesha kwa macho yako, lakini hutavuka kwenda huko.
5 Basi Musa mtumishi wa Bwana akafa huko katika nchi ya Moabu, sawasawa na neno la Bwana.
6 Bwana akamtwaa kwa baba zake, katika bonde katika nchi ya Moabu, kukabili Beth-peori; kwa hiyo hakuna mtu ajuaye kaburi lake hata leo.
7 Musa alikuwa mtu wa miaka mia na ishirini alipokufa; jicho lake halikufifia, wala nguvu zake za asili hazikupunguka.
8 Wana wa Israeli wakamlilia Musa katika nchi tambarare za Moabu muda wa siku thelathini; basi siku za kulia na kumwombolezea Musa zikaisha.
9 Yoshua, mwana wa Nuni, alikuwa amejaa roho ya hekima; kwa maana Musa alikuwa amemwekea mikono yake juu yake; wana wa Israeli wakamsikiliza, wakafanya kama Bwana alivyomwagiza Musa.
10 Wala hakutokea nabii katika Israeli kama Musa, ambaye Bwana alimjua uso kwa uso;
11 katika ishara zote na maajabu yote Bwana aliyomtuma kufanya katika nchi ya Misri, kwa Farao, na kwa watumishi wake wote, na kwa nchi yake yote;
12 na katika mkono huo wote wenye nguvu, na katika ule utisho mkubwa wote ambao Musa aliufanya machoni pa Israeli wote.
Maktaba ya Maandiko: Toleo la Biblia Lililopuliziwa
Kidokezo cha Utafutaji
Andika neno moja au tumia manukuu kutafuta kifungu kizima (km "kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu").
Kwa rasilimali za ziada, tafadhali tembelea yetu Rasilimali za Wanachama ukurasa.
Swahili 
English 
Spanish 
French 
Italian 
Telugu 
Hindi 
Russian 
German 
Bengali 
Portuguese